به گزارش روابط عمومی دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف)، صدوهشتادمین جلسه کمیسیون تخصصی کشاورزی، امنیت غذایی، آب و منابع طبیعی شورای عالی عتف با دستور کار بررسی گزارش عملکرد کارگروه مشورتی دولت و دانشگاه در حوزه مدیریت بحران آب برگزار شد.

در این جلسه، خانم دکتر بنفشه زهرایی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و از اعضای اصلی کارگروه مشورتی، گزارشی از اقدامات و دستاوردهای این کارگروه ارائه کرد. در این گزارش، ۳۲ راهبرد مصوب و احکام اجرایی ابلاغی در حوزه مدیریت بحران آب مورد تشریح و بررسی قرار گرفت.

به گفته ایشان، این گزارش بر پایه فرآیندی جامع شامل بررسی اسناد بالادستی، مطالعات و گزارش‌های پیشین، تجارب ملی و بین‌المللی و همچنین تعامل با کشاورزان پیشرو و فعالان بخش خصوصی تدوین شده است. در این چارچوب، مهم‌ترین عوامل ناکامی برنامه‌های پیشین مدیریت مصرف آب از جمله فاصله گرفتن از اصول اسناد راهبردی، ضعف‌های ساختاری در حکمرانی آب، بخشی‌نگری در سیاست‌گذاری و تأثیر اقتصاد سیاسی بر سیاست‌های آب و کشاورزی مورد توجه قرار گرفت.

در این گزارش تأکید شد که بحران آب دیگر صرفاً یک مسئله فنی یا بخشی نیست، بلکه به چالشی راهبردی در سطح ملی تبدیل شده است که با امنیت غذایی، امنیت اجتماعی و امنیت ملی کشور ارتباط مستقیم دارد. تراز منفی سفره‌های آب زیرزمینی، خشک‌شدن تالاب‌ها، فرونشست گسترده دشت‌ها و افزایش مهاجرت‌های داخلی از جمله پیامدهای این بحران عنوان شد.

بر اساس این گزارش، ۳۲ راهبرد عملیاتی در چهار سطح «نظام و قوا»، «سطح کلان دولت»، «وزارتخانه‌ها و بخش آب و کشاورزی» و «راهبردهای پشتیبان محلی» تدوین شده است. از مهم‌ترین محورهای این راهبردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ارتقای جایگاه امنیت آبی به‌عنوان پایه امنیت ملی و همسوسازی قوای مجریه، مقننه و قضائیه در مدیریت بحران آب

• اصلاحات ساختاری در سازمان برنامه و بودجه، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو با هدف حذف تعارض منافع که مصرف آب را تشدید می­کند.

• استقرار نظام پلکانی تعرفه آب و بازطراحی نظام پرداخت یارانه‌ها در راستای سیاست‌های تعدیل مصرف

• مدیریت صادرات و واردات محصولات کشاورزی همراستا با الگوی کشت و سیاست‌های مدیریت آب

• حذف اراضی نامتناسب و تبعیت از تحویل حجمی آب

• تقویت نقش نهاد بازار و جامعه در کنار نهاد حاکمیت

پس از ارائه گزارش، اعضای کمیسیون ضمن طرح دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود، بر ضرورت بررسی دقیق ابعاد اجرایی، الزامات و پیش‌نیازهای تحقق راهبردهای پیشنهادی تأکید کردند. اعضا همچنین خاطرنشان کردند که تبیین چالش‌ها به‌تنهایی کافی نیست و راهکارهای ارائه‌شده باید مشخص، عملیاتی و متناسب با ظرفیت‌ها و شرایط اجرایی کشور باشند.

در پایان جلسه، دکتر گل‌محمدی، رئیس کمیسیون، با تأکید بر اهمیت بررسی امکان‌پذیری اجرای راهبردهای پیشنهادی، اظهار کرد: پیشنهادهای مطرح‌شده باید از منظر الزامات اجرایی و نیازهای دستگاه‌های مسئول مورد ارزیابی قرار گیرند؛ زیرا وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمان برنامه و بودجه در مرحله اجرا مستقیماً با این چالش‌ها و الزامات مواجه خواهند بود. وی از اعضای کمیسیون خواست ضمن بررسی دقیق ابعاد اجرایی و نیازمندی‌های هر یک از راهبردها، نظرات کارشناسی خود را برای جمع‌بندی نهایی موضوع ارائه کنند.