جلسات، نتایج و دستاوردهای کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

 

      1.اطلاعات کلی جلسات

طبق ماده 9 آیین ‌نامه کمیسیون‌ های تخصصی شورای عالی عتف، کمیسیون‌ های تخصصی باید یک جلسه در ماه برگزار نمایند. در جدول  و نمودار زیر تعداد جلسات تشکیل شده دو کمیسیون علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر و فرهنگ و تمدن  از 1390 سال تا انتهای سال 1397 و کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی از ابتدا تا پایان سال 1399 نمایش داده شده است.

مجموع جلسات تشکیل شده کمیسیون تخصصی از ابتدا تا پایان سال 1399

سال

تعداد جلسات

علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر

فرهنگ و تمدن

کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

قبل از سال 1390

-

8 (بدون مستندات)

-

1390

3

3

-

1391

9

5

-

1392

-

-

-

1393

-

3

-

1394

7

12

-

1395

10

9

-

1396

11

8

-

1397

4

5

5

1398

-

-

7

1399

-

-

12

جمع

44

53

24


 

2.  اهم فعالیت ­ها، نتایج و دستاوردها

·        تدوین سیاست ‌ها و اولویت ‌های پژوهش و فناوری کشور (1399-1395) در حوزه فرهنگ و تمدن، علوم‌انسانی، معارف ‌اسلامی و هنر.

2-1. کمیسیون تخصصی علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر

1.  تحول و ارتقای پژوهش در علوم ‌انسانی و هنر با رویکرد اسلامی؛

2.  تحول و ارتقای پژوهش در معارف اسلامی؛

3.  توسعه ارتباطات فرهنگی با نسل ‌های سوم و چهارم ایرانیان در خارج از کشور و میان‌ فرهنگی با اولویت کشورهای فارسی زبان، همسایه و مسلمان؛

4.  گسترش ارتباطات و همکاری میان رشته‌ های علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر با رشته ‌های دیگر علمی و پژوهش‌ های میان‌ رشته؛

5.  آینده ‌نگاری و سیاست­گذاری در علوم ‌انسانی، معارف ‌اسلامی و هنر و توانمندسازی دانشگران و نهادهای علمی در پاسخ به نیازها و تقاضاهای جامعه؛

6.  مدیریت یکپارچه محیط جغرافیایی و مخاطرات طبیعی، و کاهش آسیب ‌پذیری و مصون ‌سازی در چارچوب اقتصاد مقاومتی؛

7.  ترویج و همگانی ‌سازی علم و ارتقای نقش مردم و سازمان­ های مردم‌ نهاد (سمن) در علم، فرهنگ و هنر؛

8.  همگرایی ملی و اجتماعی و بهبود و ارتقای ارزش ‌های اسلامی و سرمایه اجتماعی و رفتارهای مدنی به ‌ویژه با رویکرد ساختار و کارکردهای فرهنگ رسمی و غیررسمی و بازآمایی و بازآفرینی کارکرد رسانه؛

9.  پشتیبانی از تصمیم ‌گیری و سیاستگذاری برای مکان ‌های روستایی با رویکرد توسعه و هوشمندسازی روستاها و مناطق محروم؛

10. مدیریت پدیده ‌های اجتماعی مانند کودکان کار، رسانه ‌های نوین، اعتیاد، خانواده، اشتغال، امید و نشاط؛

11. گسترش معنویت و اخلاق اسلامی در مناسبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی؛

12. گسترش مناسبات دینی در پیوند دین و ملیت، مذهب و ملیت، و دین و حقوق عمومی و خصوصی و همچنین همگرایی قومیت ­ها و مذاهب؛

13. توسعه اقتصاد ملی و جهانی هنر ایرانی ‌اسلامی به‌ ویژه با رویکرد فناوری‌ های نوین؛

14. مدیریت تهدیدها و فرصت‌ های فضای مجازی و رویکردهای درست اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و حاکمیتی مبتنی بر بینش‌ ها و ارزش‌ های اسلامی؛

15. گسترش زبان فارسی معیار به‌ ویژه در میان کودکان و نوجوانان و همچنین در فضای مجازی با رویکردهای فنی و محتوایی؛

16. حمایت از پژوهش ‌های مرتبط با فلسفه ‌های مضاف در علوم انسانی با رویکرد اسلامی؛

17. حمایت از پژوهش در مبانی علوم ‌انسانی براساس معارف قرآن؛

18. تحکیم هویت ملی و معرفی میراث فرهنگی، به‌ ویژه زبان و ادبیات فارسی در آن.

 

2-2. کمیسیون فرهنگ و تمدن

1.   ارتقای نظام تعلیم و تربیت در حوزه جوانان و تحکیم نهاد خانواده مبتنی بر آموزه‌ ها و ارزش‌ های اسلامی؛

2.   راهکارهای مقابله با آثار مخرب شبکه ‌های اجتماعی و رسانه در حوزه خانواده؛

3.   ارائه راهکارهای مناسب در جهت حفظ و تقویت سلامت، به ‌ویژه سلامت جسمی، افراد و خانواده، و مدیریت عوامل سهیم در افزایش طلاق و مسئله حضانت فرزندان در ابعاد آموزشی، تربیتی، عاطفی و انتقادی؛

4.  پژوهش در نقش رسانه در عصر جهانی ‌سازی، سبک زندگی، الگوی مصرف (تهدیدها و فرصت ­ها) و مدیریت آن براساس بینش‌ ها و ارزش ­های اسلامی؛

5.  ارائه راهکارهای مناسب در مواجهه با افزایش سن ازدواج و عدم پایبندی به آن و آسیب‌ های اجتماعی جوانان؛

6.  تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در توجه به کارکردهای فرهنگ کار در خانواده، اوقات فراغت و فضای مجازی؛

7.  بسط و گسترش استفاده از ظرفیت‌ های تمدنی اسلامی - ایرانی در تولید، خلق فناوری و ارتقای سبک زندگی؛

8.  تبیین چارچوب‌ های هویت اسلامی و انقلابی، مصونیت فرهنگی و مقابله با تهاجم فرهنگی؛

9.  بهره‌ گیری از توسعه فرهنگی درون ­زا در دیپلماسی فرهنگی؛

10. ارتقای موانع موجود در وحدت و همگرایی بین اقوام؛

11. مدیریت بهینه حفظ و نگاهداشت میراث فرهنگی و گسترش مشارکت اجتماعی در این بخش؛

12. توسعه و بهره‌ برداری از ظرفیت­ های گردشگری و صنایع دستی در وحدت ملی و بسط هویت اسلامی_ ایرانی؛

13. تقویت جایگاه هنر در توسعه و خلق فناوری‌ های جدید و اهمیت اقتصاد صنایع خلاق؛

14. مدیریت بحران ‌های اخلاقی و توسعه فرهنگی؛

15. ارتقای فناوری ­های معماری و شهرسازی در محدوده ­های درونی و بیرونی زیستگاه‌ های روستایی و شهری در شرایط مختلف اقلیمی و فرهنگی و تحقق زیستگاه‌ های خودکفا و پایدار؛

16.   بهره ‌برداری و گسترش استفاده از الگوهای معماری و شهرسازی متناسب با هویت، آرمان ‌ها و فرهنگ اسلامی - ایرانی و بهبود و ساماندهی منظر و سیمای شهری؛

17.   پژوهش در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و راهکارهای تحقق آن؛

18.   تهیه پیوست فرهنگی با رویکرد اسلامی برای پروژه‌ های کلان در سطح کشور؛

19.   طراحی و تدوین نظام جامع بهره ‌برداری از فناوری ­های نوین آموزشی، ارزشیابی و تضمین کیفیت به ‌منظور ارتقای کیفیت فرآیند تعلیم و تربیت؛

20.   مطالعه طولی شکل‌ گیری ابعاد شناختی، نگرشی، رفتاری و عاطفی کودکان و نوجوانان ایرانی در نسبت با ساخت ‌های تربیتی سند تحول آموزش و پرورش.

 

·        اجرای بند قانونی هزینه‌کرد یک درصد اعتبارات دستگاه‌ها در امور پژوهشی

در جدول زیر تعداد طرح‏های تأییدشده توسط کمیسیون ها براساس اولویت‌‌ها در سال‌های مختلف را نشان می‌دهد. لازم به یادآوری است گزارش هزینه‌کرد اعتبارات سال 1391 در سال 1392 و در دولت یازدهم تهیه شده و هم‌چنین در سال 1393 به دلیل عدم وجود بند قانونی، گزارش‌گیری صورت نپذیرفت.

 

نام کمیسیون

سال

تعداد طرح­ های ثبت شده

تعداد طرح‌ های پذیرفته شده

علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر

1391

-

65

1392

795

652

1394

325

236

1395

388

208

1396

-

287

1397

390

248

جمع

1898

1696

فرهنگ و تمدن

1391

-

80

1392

413

722

1394

330

297

1395

458

419

1396

-

337

1397

433

200

جمع

1634

2055

امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی

1398

597

500

 

8-9- راهبری طرح ­های کلان ملی 

چهار طرح کلان ملی از 48 طرح مصوبه مصوب شورای عالی عتف توسط کمیسیون علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر مدیریت و راهبری شد. مطابق با مصوبه 4 جلسه بیستم  و مصوبه 4-5 جلسه بیست ­و دوم شورای عالی عتف دو طرح مختومه و دو طرح دیگر با توجه به ماهیت تک ­دستگاهی آنها به دستگاه­ های بهره ­بردار طرح واگذار شد. طرح «فرهنگ جامع زبان فارسی» به فرهنگستان زبان و ادب فارسی و طرح «توسعه الگوی راهبردی حکومتی از طریق تدوین تجارب نظام جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان ولایت فقیه و قانون اساسی» به ستاد کل نیروهای مسلح به عنوان دستگاه­ های بهره ­بردار واگذار شد.

وضعیت طرح­های کلان ملی کمیسیون

ردیف

نام طرح

دستگاه­ سفارش ‌دهنده

مجری محوری

وضعیت نهایی طرح

1

نقد و بررسی جریان ‌های تفسیری قرآن

-

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

مختومه

2

فلسفه سیاسی اسلامی

-

دانشگاه علامه طباطبایی

مختومه

3

فرهنگ جامع زبان فارسی

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

واگذاری به دستگاه بهره‌ بردار

4

توسعه الگوی راهبردی حکومتی از طریق تدوین تجارب نظام جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان ولایت فقیه و قانون اساسی

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

دانشگاه عالی دفاع ملی

واگذاری به دستگاه بهره ‌بردار