جلسات، نتایج و دستاوردهای کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

 

      1.اطلاعات کلی جلسات

طبق ماده 9 آیین ‌نامه کمیسیون‌ های تخصصی شورای عالی عتف، کمیسیون‌ های تخصصی باید یک جلسه در ماه برگزار نمایند. در جدول  و نمودار زیر تعداد جلسات تشکیل شده دو کمیسیون علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر و فرهنگ و تمدن  از 1390 سال تا انتهای سال 1397 و کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی از ابتدا تا پایان شهریور ماه سال 1400 نمایش داده شده است.

مجموع جلسات تشکیل شده کمیسیون تخصصی از ابتدا تا پایان شهریور ماه سال 1400

 

سال

تعداد جلسات

علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر

فرهنگ و تمدن

کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

قبل از سال 1390

-

8 (بدون مستندات)

-

1390

3

3

-

1391

9

5

-

1392

-

-

-

1393

-

3

-

1394

7

12

-

1395

10

9

-

1396

11

8

-

1397

4

5

5

1398

-

-

7

1399

-

-

12

تا پایان شهریور ماه 1400

-

-

6

جمع

44

53

30

 

 

2.  اهم فعالیت ­ها، نتایج و دستاوردها

·        تدوین سیاست ‌ها و اولویت ‌های پژوهش و فناوری کشور (1399-1395) در حوزه فرهنگ و تمدن، علوم ‌انسانی، معارف ‌اسلامی و هنر.

2-1. کمیسیون تخصصی علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر

1.  تحول و ارتقای پژوهش در علوم ‌انسانی و هنر با رویکرد اسلامی؛

2.  تحول و ارتقای پژوهش در معارف اسلامی؛

3.  توسعه ارتباطات فرهنگی با نسل ‌های سوم و چهارم ایرانیان در خارج از کشور و میان‌ فرهنگی با اولویت کشورهای فارسی زبان، همسایه و مسلمان؛

4.  گسترش ارتباطات و همکاری میان رشته‌ های علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر با رشته ‌های دیگر علمی و پژوهش‌ های میان‌ رشته؛

5.  آینده ‌نگاری و سیاستگذاری در علوم ‌انسانی، معارف ‌اسلامی و هنر و توانمند سازی دانشگران و نهادهای علمی در پاسخ به نیازها و تقاضاهای جامعه؛

6.  مدیریت یکپارچه محیط جغرافیایی و مخاطرات طبیعی، و کاهش آسیب ‌پذیری و مصون ‌سازی در چارچوب اقتصاد مقاومتی؛

7.  ترویج و همگانی ‌سازی علم و ارتقای نقش مردم و سازمان­ های مردم‌ نهاد (سمن) در علم، فرهنگ و هنر؛

8.  همگرایی ملی و اجتماعی و بهبود و ارتقای ارزش ‌های اسلامی و سرمایه اجتماعی و رفتارهای مدنی به ‌ویژه با رویکرد ساختار و کارکردهای فرهنگ رسمی و غیررسمی و بازآمایی و بازآفرینی کارکرد رسانه؛

9.  پشتیبانی از تصمیم ‌گیری و سیاستگذاری برای مکان ‌های روستایی با رویکرد توسعه و هوشمند سازی روستاها و مناطق محروم؛

10. مدیریت پدیده ‌های اجتماعی مانند کودکان کار، رسانه ‌های نوین، اعتیاد، خانواده، اشتغال، امید و نشاط؛

11. گسترش معنویت و اخلاق اسلامی در مناسبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی؛

12. گسترش مناسبات دینی در پیوند دین و ملیت، مذهب و ملیت، و دین و حقوق عمومی و خصوصی و همچنین همگرایی قومیت ­ها و مذاهب؛

13. توسعه اقتصاد ملی و جهانی هنر ایرانی ‌اسلامی به‌ ویژه با رویکرد فناوری‌ های نوین؛

14. مدیریت تهدیدها و فرصت‌ های فضای مجازی و رویکردهای درست اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و حاکمیتی مبتنی بر بینش‌ ها و ارزش‌ های اسلامی؛

15. گسترش زبان فارسی معیار به‌ ویژه در میان کودکان و نوجوانان و همچنین در فضای مجازی با رویکردهای فنی و محتوایی؛

16. حمایت از پژوهش ‌های مرتبط با فلسفه ‌های مضاف در علوم انسانی با رویکرد اسلامی؛

17. حمایت از پژوهش در مبانی علوم ‌انسانی براساس معارف قرآن؛

18. تحکیم هویت ملی و معرفی میراث فرهنگی، به‌ ویژه زبان و ادبیات فارسی در آن.

 

2-2. کمیسیون فرهنگ و تمدن

1.   ارتقای نظام تعلیم و تربیت در حوزه جوانان و تحکیم نهاد خانواده مبتنی بر آموزه‌ ها و ارزش‌ های اسلامی؛

2.   راهکارهای مقابله با آثار مخرب شبکه ‌های اجتماعی و رسانه در حوزه خانواده؛

3.   ارائه راهکارهای مناسب در جهت حفظ و تقویت سلامت، به ‌ویژه سلامت جسمی، افراد و خانواده، و مدیریت عوامل سهیم در افزایش طلاق و مسئله حضانت فرزندان در ابعاد آموزشی، تربیتی، عاطفی و انتقادی؛

4.  پژوهش در نقش رسانه در عصر جهانی ‌سازی، سبک زندگی، الگوی مصرف (تهدیدها و فرصت ­ها) و مدیریت آن براساس بینش‌ ها و ارزش ­های اسلامی؛

5.  ارائه راهکارهای مناسب در مواجهه با افزایش سن ازدواج و عدم پایبندی به آن و آسیب‌ های اجتماعی جوانان؛

6.  تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در توجه به کارکردهای فرهنگ کار در خانواده، اوقات فراغت و فضای مجازی؛

7.  بسط و گسترش استفاده از ظرفیت‌ های تمدنی اسلامی - ایرانی در تولید، خلق فناوری و ارتقای سبک زندگی؛

8.  تبیین چارچوب‌ های هویت اسلامی و انقلابی، مصونیت فرهنگی و مقابله با تهاجم فرهنگی؛

9.  بهره‌ گیری از توسعه فرهنگی درون ­زا در دیپلماسی فرهنگی؛

10. ارتقای موانع موجود در وحدت و همگرایی بین اقوام؛

11. مدیریت بهینه حفظ و نگاهداشت میراث فرهنگی و گسترش مشارکت اجتماعی در این بخش؛

12. توسعه و بهره‌ برداری از ظرفیت­ های گردشگری و صنایع دستی در وحدت ملی و بسط هویت اسلامی_ ایرانی؛

13. تقویت جایگاه هنر در توسعه و خلق فناوری‌ های جدید و اهمیت اقتصاد صنایع خلاق؛

14. مدیریت بحران ‌های اخلاقی و توسعه فرهنگی؛

15. ارتقای فناوری ­های معماری و شهرسازی در محدوده ­های درونی و بیرونی زیستگاه‌ های روستایی و شهری در      شرایط مختلف اقلیمی و فرهنگی و تحقق زیستگاه‌ های خودکفا و پایدار؛

16. بهره ‌برداری و گسترش استفاده از الگوهای معماری و شهرسازی متناسب با هویت، آرمان ‌ها و فرهنگ اسلامی - ایرانی و بهبود و ساماندهی منظر و سیمای شهری؛

17. پژوهش در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و راهکارهای تحقق آن؛

18. تهیه پیوست فرهنگی با رویکرد اسلامی برای پروژه‌ های کلان در سطح کشور؛

19. طراحی و تدوین نظام جامع بهره ‌برداری از فناوری ­های نوین آموزشی، ارزشیابی و تضمین کیفیت به ‌منظور ارتقای کیفیت فرآیند تعلیم و تربیت؛

20. مطالعه طولی شکل‌ گیری ابعاد شناختی، نگرشی، رفتاری و عاطفی کودکان و نوجوانان ایرانی در نسبت با ساخت ‌های تربیتی سند تحول آموزش و پرورش.

 

 

·        اجرای بند قانونی هزینه ‌کرد یک درصد اعتبارات دستگاه‌ ها در امور پژوهشی

در جدول زیر تعداد طرح ‏های تأیید شده توسط کمیسیون ها براساس اولویت‌‌ ها در سال ‌های مختلف را نشان می‌ دهد. لازم به یادآوری است گزارش هزینه ‌کرد اعتبارات سال 1391 در سال 1392 و در دولت یازدهم تهیه شده و هم‌ چنین در سال 1393 به دلیل عدم وجود بند قانونی، گزارش‌ گیری صورت نپذیرفت.

 

نام کمیسیون

سال

تعداد طرح­ های ثبت شده

تعداد طرح‌ های پذیرفته شده

علوم ‌انسانی، معارف اسلامی و هنر

1391

-

65

1392

795

652

1394

325

236

1395

388

208

1396

-

287

1397

390

248

جمع

1898

1696

فرهنگ و تمدن

1391

-

80

1392

413

722

1394

330

297

1395

458

419

1396

-

337

1397

433

200

جمع

1634

2055

 

وضعیت طرح ­های سامانه سمات کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی

سال

تعداد طرح­ های ثبت شده

تعداد طرح‌ های پذیرفته شده

تعداد طرح‌ های رد شده

1398

597

500

97

1399

 

 

 

 

3- راهبری طرح ­های کلان ملی 

چهار طرح کلان ملی از 47 طرح مصوبه مصوب شورای عالی عتف توسط کمیسیون علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر مدیریت و راهبری شد. مطابق با مصوبه 4 جلسه بیستم و مصوبه 4-5 جلسه بیست ­و دوم شورای عالی عتف دو طرح مختومه و دو طرح دیگر با توجه به ماهیت تک ­دستگاهی آنها به دستگاه­ های بهره ­بردار طرح واگذار شد. طرح «فرهنگ جامع زبان فارسی» به فرهنگستان زبان و ادب فارسی و طرح «توسعه الگوی راهبردی حکومتی از طریق تدوین تجارب نظام جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان ولایت فقیه و قانون اساسی» به ستاد کل نیروهای مسلح به عنوان دستگاه­ های بهره ­بردار واگذار شد.

وضعیت طرح­های کلان ملی کمیسیون

ردیف

نام طرح

دستگاه­ سفارش ‌دهنده

مجری محوری

وضعیت نهایی طرح

1

نقد و بررسی جریان ‌های تفسیری قرآن

-

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

مختومه

2

فلسفه سیاسی اسلامی

-

دانشگاه علامه طباطبایی

مختومه

3

فرهنگ جامع زبان فارسی

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

واگذاری به دستگاه بهره‌ بردار

4

توسعه الگوی راهبردی حکومتی از طریق تدوین تجارب نظام جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان ولایت فقیه و قانون اساسی

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

دانشگاه عالی دفاع ملی

واگذاری به دستگاه بهره ‌بردار