علوم پایه

معرفی: تاریخچه، اعضاء و وظایف کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری های همگرا

 

1.تاریخچه کمیسیون

کمیسیون تخصصی علوم پایه فعالیت خود را از سال 1388 با انتخاب دبیر آغاز نمود. در دو سال ابتدایی، فعالیت ‌های این کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه ‌های راهبردی و استخراج طرح ‌های کلان ملی ذیل این حوزه‌ ها و ساماندهی فرایند و ساختار نظارت بر هزینه‌ کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه­ درصد) دستگاه ‌های اجرایی حوزه کمیسیون بود. از سال 1391 پس از تعریف و تصویب طرح ‌های کلان ملی، تمرکز فعالیت‌ های کمیسیون بر ساماندهی نظام راهبری و اجرای طرح ‌های کلان حوزه کمیسیون قرار گرفت.

همچنین در طول سال ‌های اخیر، فعالیت‌ های دیگری همچون بازنگری اولویت‌ ها‌ی پژوهش و فناوری و طرح ‌های کلان ملی کمیسیون براساس سیاست ‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی، تحلیل هزینه‌ کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌ های اجرایی کشور در حوزه علوم­ پایه و استخراج چالش ­ها و ارائه راهکارهای اعتلای علوم پایه صورت پذیرفته است.

با توجه به مصوبه بیست ­و دومین جلسه شورای عالی عتف عنوان کمیسیون تخصصی علوم پایه به کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری­ های همگرا تغییر کرد.

 

2. اعضای کمیسیون

2-1. رؤسای کمیسیون

مطابق بند 4 ماده 5 آیین ‌نامه کمیسیون ‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 12/12/1392، رییس کمیسیون تخصصی ترجیحاً از میان نمایندگان دستگاه ‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی با رأی موافق اکثریت کل اعضای کمیسیون تخصصی انتخاب و با حکم رییس کمیسیون دائمی منصوب می‌ شود.

 

رؤسای کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری ­های همگرا از ابتدا تا پایان شهریور ماه سال 1400

ردیف

نام و نام خانوادگی

سمت علمی

از تاریخ

تا تاریخ

1

دکتر سعید سمنانیان

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس

25/09/1398

تاکنون

2

دکتر محمدمهدی طهرانچی

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

02/12/1388

24/09/1398

 

2-2. دبیر کمیسیون

مطابق بند 5 ماده 5 آیین ‌نامه کمیسیون ‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 12/12/1392، دبیر کمیسیون تخصصی که از اعضای کمیسیون محسوب می‌ شود با انتخاب و حکم دبیرکل شورای عالی با حق رأی منصوب می‌ گردد.

رؤسای کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری­ های همگرا از ابتدا تا پایان شهریور ماه سال 1400

ردیف

نام و نام خانوادگی

سمت علمی

از تاریخ

تا تاریخ

1

دکتر محسن علیشاهیها

عضو هیئت علمی پژوهشگاه دانش ‌های بنیادی

27/04/1396

تاکنون

2

دکتر محمد یزدی

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

31/02/1391

26/04/1396

3

دکتر محمدمهدی طهرانچی

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

02/12/1388

30/02/1391

 

 

2-3.  اعضای حقوقی کمیسیون

به استناد ماده 6 آیین‌ نامه کمیسیون‌ های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، فهرست اعضای حقوقی کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری ­های همگرا به شرح جدول زیر می ‌باشد:

 

فهرست نمایندگان دستگاه های اجرایی کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری ­های همگرا تا پایان شهریور ماه سال 1400

ردیف

نام دستگاه

نام نماینده

1

فرهنگستان علوم پزشکی

دکتر علی حائری

2

وزارت آموزش و پرورش

دکتر علیرضا کمرئی

3

دانشگاه آزاد اسلامی

دکتر بیژن رنجبر

4

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

دکتر معصومه جرجانی

5

فرهنگستان علوم

دکتر سعید سمنانیان

6

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دکتر محمد اخوان

7

سازمان حفاظت محیط زیست کشور

دکتر سیدقاسم قربانزاده

8

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

دکتر علی ­محمد سلطانی

9

سازمان برنامه و بودجه کشور

خانم فرحناز صبوحی

 

2-4. اعضای حقیقی کمیسیون

مطابق بند 2 ماده 5 آیین‌ نامه کمیسیون ‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، دبیرخانه مطابق "شیوه نامه فراخوان و انتخاب اعضای حقیقی کمیسیون های تخصصی شورای عالی عتف" که به تصویب کمیسیون دائمی می رسد، نسبت به انتخاب اعضای حقیقی اقدام خواهد کرد.

دبیرخانه در زمینۀ موضوع فعالیت هر یک از کمیسیون‌ های تخصصی با فراخوان از مراکز علمی دارای مجوز از مراکز ذی ‌صلاح اقدام به تهیه فهرستی از دانشمندان، صاحب ‌نظران و متخصصان برجسته کشور در زمینۀ تخصصی مربوط می ‌نماید. اشخاص حقیقی پس از انتخاب توسط کمیسیون تخصصی مربوط از میان فهرست مذکور، با تصمیم کمیسیون دائمی و با حکم دبیر کل شورای عالی به عضویت کمیسیون تخصصی منصوب می ‌شوند. بر این اساس فهرست اعضای حقیقی کمیسیون تخصصی علوم ­پایه و فناوری ­های همگرا به شرح جدول ذیل است:

 

فهرست اعضای حقیقی کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری­های همگرا تا پایان شهریور ماه سال 1400

ردیف

نام اعضاء

سمت علمی

1

دکتر محمدعلی آموزگار

عضو هیئت علمی پردیس علوم دانشگاه تهران

2

دکتر اعظم ایرجی ­زاد

عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی­ شریف

3

دکتر محسن علیشاهیها

عضو هیئت علمی پژوهشگاه دانش ­های بنیادی (دبیر)

4

دکتر حسین غریبی

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت­مدرس

5

دکتر محمدمهدی طهرانچی

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

6

دکتر حمید گورابی

عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی

7

دکتر محسن محمدزاده ‌درودی

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس

8

دکتر فرید مر

عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز

9

دکتر علی­ اکبر موسوی­ موحدی

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

10

دکتر سعدالله نصیری ­قیداری

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

11

دکتر مجید نیلی

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

12

دکتر سیدمنصور واعظ­پور

عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر

 

3.  وظایف و مأموریت ­ها

کمیسیون تخصصی برای ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط به کمیسیون دائمی از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌ های سیاستی مناسب یا گزینه‌ های تصمیم‌ گیری برای توانمندسازی کمیسیون دائمی در انجام وظایف محول تشکیل می ‌شود.

 

3-1.  اهم وظایف

مطابق با ماده 3 آیین ‌نامه کمیسیون ‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اهم وظایف کمیسیون ­ها عبارتند از:

الف) شناسایی مهمترین چالش ‌های ملی مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

ب) تدوین برنامه علم و فناوری 5 ساله (متناسب با برنامه­ های توسعه کشور) و یک ­ساله جهت رفع چالش ‌های تعیین شده؛

ج) ساماندهی، مدیریت و راهبری طرح­ های کلان ملی مصوب و

د) تهیه و تدوین گزارش عملکرد حوزه تخصصی مرتبط با برنامه ‌های مصوب.

 

3-2.  سایر مأموریت ­ها

علاوه بر وظایفی که در آیین ‌نامه کمیسیون ‌های تخصصی ذکر شده است شورای عالی عتف، کمیسیون دائمی و دبیرخانه شورای عالی دارای وظایف و مأموریت ­های بسیاری است که در قوانین و آیین ­نامه ­های مختلف به آنها اشاره شده است و کمیسیون­ های تخصصی در اجرای این مأموریت ­ها نیز به کمیسیون دائمی و دبیرخانه شورا کمک می ­کنند که عبارتند از:

1- برگزاری جلسات ماهیانه کمیسیون، ارائه صورتجلسات و پیگیری تحقق مصوبات؛

2- حضور دبیر کمیسیون در جلسات مرتبط از جمله کمیسیون هماهنگی و جلساتی که از طرف دبیرخانه ارجاع داده می شود؛

3- تدوین سیاست ‌ها و اولویت‌ های پژوهش و فناوری و به ­روزرسانی آنها در حوزه کمیسیون تخصصی؛

4- کمک به تحقق هماهنگی‌ های لازم میان دستگاه ‌های عضو کمیسیون تخصصی جهت اجرای سیاست ‌ها و اولویت‌ های پژوهش و فناوری؛

5- بررسی و اعلام نظر درخصوص طرح‌ های تحقیقاتی ثبت شده در سامانه سمات ملی و نظارت بر همراستا بودن آنها با سیاست­ ها و اولویت ­های پژوهش و فناوری و ارایه گزارش ­های تحلیلی مربوطه؛

6- ارزیابی و تحلیل عملکرد پژوهش و فناوری دستگاه ­های عضو کمیسیون و بررسی همراستایی عملکرد آنها با سیاست ‌ها و اولویت ‌های پژوهش و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی و تهیه گزارش ‌های تحلیلی مربوطه؛

7- شناسایی مهمترین نیازهای دستگاه­ های مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

8- ترغیب دانشگاه ­ها و مراکز پژوهش و فناوری جهت پاسخگویی به نیازهای دستگاه های مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

9- پایش و ارزیابی سیاست‌ های کلان علم، فناوری و نوآوری و کمک به بهبود و اجرای این سیاست ‌ها و ارایه گزارش ‌های تحلیلی مرتبط در حوزه کمیسیون تخصصی؛

10- رصد، پایش و بررسی فرصت ‌ها و چالش ‌های (ساختاری، نهادی و ...) توسعه علوم، تحقیقات و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

11- نظارت و کمک به پیشبرد برنامه ملی آینده ‌نگاری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

12- کمک به سیاستگذاری، برنامه ­ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکت­ ها و مؤسسات دانش ­بنیان به دبیرخانه؛

13- نظارت بر اجرایی ­سازی سیاست ­های علم و فناوری ابلاغی مقام معظم رهبری در دستگاه­ های عضو کمیسیون؛

14- بررسی نظام بودجه ‌ریزی و تأمین مالی پژوهش و فناوری در کشور و ارایه پیشنهاداتی جهت اصلاح آن و رفع نواقص و کاستی ‌ها در حوزه کمیسیون تخصصی؛

15- انجام مطالعات ترازیابی درخصوص سیاست ‌ها، قوانین و برنامه ‌های علمی و فناورانه دیگر کشورها و ارایه پیشنهادهای لازم در حوزه کمیسیون تخصصی؛

16- پیشنهاد حذف یا تغییر قوانین و مقررات فعلی و تدوین و پیشنهاد قوانین، لوایح، برنامه‌ ها، دستورالعمل‌ ها و آیین ‌نامه‌ های اجرایی جدید جهت تسریع توسعه علوم، تحقیقات، فناوری و نوآوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

17- ارایه پیشنهاد درخصوص سیاستگذاری ‌های مرتبط با حقوق مالکیت فکری طرح ‌های تحقیقاتی و فناورانه، همکاری ‌های فناورانه ملی و بین ‌المللی، ادغام ‌ها و خریدهای شرکت ‌های فناوری ‌محور؛

18- ارایه پیشنهاد درخصوص تجاری‌ سازی و کاربردی ‌سازی دستاوردهای پژوهشی، انتقال و اشاعه فناوری در کشور، توسعه همکاری‌ های ملی و بین ‌المللی و جذب منابع داخلی و خارجی در زمینه ‌های آموزش، تحقیق و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

19- برگزاری نشست و هم ­اندیشی در مورد موضوعات مهم تخصصی روز، اظهارنظر در امور فنی و تخصصی مرتبط با موضوع کمیسیون تخصصی و ارائه جمع­ بندی از طریق دبیرخانه به مسئولین ذیربط جهت تصمیم‌ سازی.