حمل ‌و نقل و عمران

1.          معرفی کمیسیون

کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران  فعالیت جدی خود را از سال 1389و با انتخاب دبیر آن شروع نمود. در دو سال ابتدایی، فعالیت‌های این کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه‌های راهبردی و استخراج طرحهای کلان ملی ذیل حوزه‌ها و ساماندهی فرآیند و ساختار نظارت بر هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه درصد) دستگاه‌های اجرایی حوزه مربوطه بود. از سال 91 و راه‌اندازی طرح‌های کلان ملی، تمرکز فعالیت‌های کمیسیون بر ساماندهی نظام راهبری و اجرای طرحهای کلان حوزه کمیسیون قرار گرفت.

همچنین در طول سال‌های اخیر، فعالیت‌های دیگری همچون بازنگری اولویت‌ها و طرح‌های کلان کمیسیون بر اساس سیاست‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی، تحلیل هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه حمل ونقل و عمران ، پایش و ارزیابی حوزه مذکور کشور بر مبنای پژوهش‌های بنیادین و کاربردی و ... صورت پذیرفته است.

1-1.        هدف تشکیل

با عنایت به ماهیت فرابخشی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری نهادهای قانون‌گذار کشور (مجلس شورای اسلامی و هیأت دولت) جهت ساماندهی و هماهنگی نظام علم و فناری کشور مأموریت‌ها و مسئولیت‌های متعددی را برعهده این شورا قرار داده‌اند. ازاین‌رو کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران به منظور ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌های سیاستی مناسب یا گزینه های تصمیم‌گیری برای توانمند سازی شورای عالی عتف در انجام وظایف محول تشکیل شده است. از جمله مهمترین وظایف شورای عالی عتف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

o      اولویت‌بندی و انتخاب طرح‌های اجرایی بلندمدت سرمایه‌گذاری کلان در بخش‌های آموزشی و پژوهشی و فناوری براساس ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      بررسی و پیشنهاد منابع مالی موردنیاز در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فناوری بر اساس  ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول بند 26 قانون بودجه سال 1388 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول جزء «د» بند 2 قانون بودجه سال 1389 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      ایجاد هماهنگی بین نهادها و سازمان‌های پژوهشی کشور برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت کلان براساس جزء 4 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      استقرار نظام یکپارچه پایش و ارزیابی علم و فناوری کشور براساس جزء 6 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o       تهیه گزارش جامع از عملکرد اعتبارات تحقیقاتی کشور براساس جزء 1 بند «م» ماده 224 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      راهبری و مدیریت تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری براساس ماده 3 آئین‌نامه نحوه تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 15/01/1389)؛

o      سیاست­گذاری، برنامه­ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 2 قانون مذکور (مصوب مجلس شورای اسلامی، 16/09/1389)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول جزء «الف» بند 108 قانون بودجه سال 1390 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 89 قانون بودجه سال 1391 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      رسیدگی به شکایات و اعتراضات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از دستگاه‌های اجرایی در خصوص نحوه اجرایی قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 30 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات به مجلس شورای اسلامی براساس ماده 33 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 116 قانون بودجه سال 1392 کل کشور برای انجام امور پژوهشی و توسعه فناوری در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر انجام آینده­نگاری ملی در حوزه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 17/12/1393)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاههای مشمول ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تهیه گزارش هزینه­کرد یک درصد اعتبارات دستگاههای مشمول در امور پژوهش و توسعه فناوری (مصوب مجلس شورای اسلامی،06/12/1393)؛

o      تهیه گزارش عملکرد دستگاه‌های اجرایی در راستای پیاده‌سازی سیاست‌های کلی علم و فناوری براساس ابلاغیه معاون اول رئیس جمهور (07/08/1393)؛

1-2.        سال تشکیل

کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران از سال 1389 با حکم دبیری برای جناب آقای دکتر حسن زیاری عضو هیأت علمی دانشگاه علم وصنعت ایران تشکیل شد. متوسط واقعی نشست در سال از زمان آغاز فعالیت تا انتهای سال 1393 9 جلسه و تعداد کل جلسه‌ها از سال 89 تا 93 چهل و شش جلسه رسمی و یک جلسه فوق العاده می‌باشد.

روند برگزاری جلسه‌های کمیسیون در سال‌های 1393-1389

 

1-3.        دبیر کمیسیون

جناب آقای دکتر حسن زیاری عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران به عنوان اولین دبیر کمیسیون انتصاب و تاکنون به عنوان دبیر کمیسیون مشغول به فعالیت می‌باشند

1-4.        رئیس کمیسیون

به استناد بند 4 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در چهل و هشتمین جلسه کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران جناب آقای دکتر دکتر محمد شکرچی زاده رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نماینده وزارت راه و شهرسازی به ریاست کمیسیون‌ تخصصی مذکور از میان نمایندگان دستگاه های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی با رأی موافق اکثریت کل اعضای کمیسیون تخصصی انتخاب شده‌اند.

 

2.     اعضای کمیسیون

با اجرا و پیگیری مواد 5 و 6 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اعضای کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران به شرح زیر می‌باشد:

 

2-1.        نمایندگان دستگاه‌های اجرایی

نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران

ردیف

عنوان

نام اعضا

1

وزارت راه و شهرسازی

دکتر محمد شکرچی زاده

2

وزارت کشور

مهندس هوشنگ خندان دل

3

وزارت جهاد کشاورزی

دکتر مجتبی صانعی

4

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

مهندس یحیی محمودزاده

5

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

دکتر خسرو صادق نیت

6

وزارت صنعت، معدن و تجارت

مهندس محمد نوری امیری

7

وزارت نیرو

دکتر حسین بنکداری

8

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دکتر امیر حسین دوایی مرکزی

9

سازمان حفاظت محیط زیست

مهندس سهراب زاده

 

2-2.        اعضای حقیقی

دبیرخانه شورای عالی عتف در سال 1393 برای اولین بار و بر اساس بند 2 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در زمینه موضوع فعالیت کمیسیون تخصصی با فراخوان از مراکز علمی دارای مجوز از مراکز ذی صلاح هستند،‏ نسبت به تهیه فهرستی از دانشمندان، صاحبنظران و متخصصان برجسته کشور در زمینه تخصصی مربوط اقدام کرد. اشخاص حقیقی پس از انتخاب در جلسه فوق العاده تاریخ 22/10/1393 توسط کمیسیون تخصصی مربوط از میان فهرست مذکور، با طرح در صدوسی‌امین جلسه کمیسیون دائمی به تاریخ 26/01/1394 تصویب و در انتظار صدور حکم و انتصاب از سوی دبیر کل شورای عالی هستند تا به عضویت کمیسیون تخصصی منصوب ‌شوند.

 

3.                 

دستاوردهای کمیسیون

در سال‌های فعالیت کمیسیون تخصصی عناوین متعدد در دستور کار کمیسیون قرار گرفته است از جمله این دستاوردهای کمیسیون در سال های اخیر موارد مانند سیاست‌ها و اولویت‌های علم و فناوری، طرح های کلان ملی، نظارت بر عملکرد بودجه پژوهشی و عناوین متعدد است. نمودار زیر بیانگر شکل کلی از این موارد است.

 

 

3-1.        اولویت‌های علم وفناوری کمیسیون تخصصی حمل ونقل و عمران

ردیف

محور اولویت‌دار

اولویت

حوزه حمل ونقل

1

نظام جامع حمل ونقل با رویکرد ملی- بین‌المللی

طراحی سیستم جامع حمل‌ونقل (ریلی، هوایی، زمینی و دریایی) و طراحی نقشه راه

2

ارتقای ارتباط بین مدهای هوایی، دریایی و جاده‌ای و ریلی و شبکه‌های انتقال لوله‌ای کشور

3

ایمنی و امنیت

افزایش ایمنی و امنیت در حوزه حمل‌ونقل و کاهش تلفات

4

فرهنگ و آموزش

ارتقای فرهنگ عمومی در استفاده از سیستم‌های حمل و نقل با رعایت الزامات فرهنگ اسلامی- ایرانی

5

تحول نظام آموزشی با رویکرد نظام مولد، درون‌زا و برون‌گرا با اولویت رفع مشکلات کشور با تقویت مدیریت جهادی

6

اقتصاد مقاومتی

کاربرد انرژی‌های نوین و تجدیدپذیر و عملیاتی کردن فرایند ایده به محصول در مدهای مختلف حمل و نقلی

7

کاهش مصرف سوخت و انرژی با توسعه و جایگزینی منابع پایدار با رویکرد مدیریت مصرف

8

مدیریت یکپارچه ترافیک و تقاضای سفر با اولویت‌دهی به حمل‌ونقل هوشمند و به روزرسانی آن

9

بهبود راندمان حمل و نقل عمومی و افزایش بهره وری با رویکرد عدالت اجتماعی با به کارگیری فناوری‌های نوین

10

اقتصاد مقاومتی

تأمین منابع مالی پایدار و درآمدزایی در حوزه حمل و نقل مطابق الگوهای اقتصاد مقاومتی

11

توسعه بازار حمل و نقل بین‌المللی و ارتقا جایگاه حمل و نقل در منطقه با افزایش سهم و شکل‌دهی بازارهای جدید و گسترش جهانگردی

12

تعادل عرضه - تقاضا با رویکرد پژوهش‌های کاربردی تقاضا محور

13

مقابله با ضربه‌پذیری در حوزه حمل و نقل از جمله گلوگاه‌های تحریم

حوزه عمران و زیرساخت

14

سازه‌‌‌های دریایی

سازه‌های دریایی فرا ساحلی

15

مسکن و الگوی مصرف انرژی

 مصالح ساختمانی جدید، سبک، مقاوم و بازیافت آنها

16

ساختمان‌های دوستدار محیط زیست با اولویت بهینه‌سازی مصرف انرژی

17

مدیریت ساخت بخش های عمرانی

بهینه‌سازی و مقاوم‌سازی در طرح‌های عمرانی (سازه‌ها و ابنیه‌ها)

18

فناوری‌های نوین در تولید مسکن انبوه، ایمن و پایدار

19

زیرساخت‌ها و شبکه‌های زیربنایی  (سد سیستم‌های انتقال مایعات و گازها، شبکه راه‌های جاده‌ای، سازه‌ای عظیم)

20

توسعه دانش فنی در طراحی و ایجاد مخازن طبیعی و صنعتی مرتبط با آب، گاز ونفت

21

مدیریت ساخت بخش‌های عمرانی

پیش‌بینی و کاهش خطرهای بلایایی طبیعی با اولویت زلزله، سیل و طوفان

22

فناوری‌های نوین در طراحی سیستم‌های تصفیه‌خانه‌ها و خطوط انتقال آب، فاضلاب و پسماندهای صنعتی و آب‌های کشاورزی

23

مدیریت بحران در طرح‌های عمرانی

بحران‌های اقتصادی و مسایل نظام مدیریت ساخت بر طرح‌های عمرانی

24

کاهش بحران در مجتمع‌های زیستی در سطح ملی، منطقه‌ای و محلی

حوزه معماری و شهرسازی

25

معماری و شهرسازی اسلامی – ایرانی

معماری و شهرسازی مبتنی بر الگوی اسلامی- ایرانی

26

نظام برنامه‌ریزی، طراحی شهری و معماری

27

تبیین نظام برنامه‌ریزی طراحی شهری و معماری

28

طراحی و ساماندهی فضای شهری و  روستایی (با رعایت نیاز و آسایش کودکان، زنان، سالخوردگان، جانبازان و معلولان)

29

شهرهای هوشمند و پایدار

30

 برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای (در راستای سبک زندگی ایرانی اسلامی و بهبود شرایط و کیفیت زندگی)

31

ابعاد کالبدی شهرها در گسترش افقی و عمودی با تأکید بر هویت ایرانی – اسلامی

32

آمایش فیزیکی سرزمین  و پایداری محیطی

ساماندهی جمعیت و فعالیت در فضای ملی

33

جمعیت، فعالیت متناسب با منابع، توان محیطی و ظرفیت تحمل زیست‌بوم‌ها

34

آمایش فیزیکی سرزمین  و پایداری محیطی

پایداری محیطی و توسعه موزون شهرو روستا

35

حقوق و قوانین و شهرسازی

حاشیه‌نشینی‌، سکونت‌گاه‌های غیررسمی و حریم شهرها با رعـایت ملاحظات «توسعه پایدار»

36

عدالت، برابری و حقوق شهروندی در توسعه شهرها برای زندگی

37

اقتصاد سبز و شهرسازی

تأمین منابع پایدار برای توسعه و عمران و مدیریت شهری و روستایی

38

شهرسازی و گسترش صنعت جهانگردی

حوزه فرابخشی و مرتبط با حمل و نقل و عمران

39

آلودگی‌های زیست‌محیطی

توسعه روش‌ها و فناوری‌های کنترل و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی

40

تغییرات و مدیریت راهبردی اقلیمی

مدیریت راهبردی تغییرات اقلیم در کشور

41

به‌کارگیری و ارتقاء فناوری‌های نوین و بومی (با رعایت ویژگی‌های جغرافیایی کشور)

کاربرد فناوری های نوین، بومی سازی و انطباق با شرایط اقلیمی- فرهنگی کشور

42

بهینه سازی روش های ساخت و مصالح بومی

43

طراحی سخت‌افزاری – نرم‌افزاری سیستم‌های مختلف حمل و نقل و تسهیلات عمرانی (قطار، کشتی، هواپیما، وسایل نقلیه و... )

43

به‌کارگیری و ارتقاء فناوری‌های نوین و بومی (با رعایت ویژگی‌های جغرافیایی کشور)

استفاده از شیوه‌های نوین انتقال فرآورده‌های کشاورزی با حفظ کیفیت آن

 

3-2.        طرح‌های کلان ملی

کمیسیون تخصصی صنایع، معادن و فناوری اطلاعات و ارتباطات دارای 4 طرح کلان ملی مصوب شورای عالی عتف از 47 طرح کلان ملی مصوب شورا می‌باشد. عناوین آن در جدول زیر آمده است:

 

شماره

نام طرح

1

مطالعه و طراحی سیستم‌های حمل‌ونقل هوشمند درون‌شهری و برون‌شهری

2

مطالعات ، بررسی و تدوین معیارهای برنامه‌ریزی و طراحی شهری اسلامی -ایرانی

3

پیاده‌سازی فناوری ملی سامانه حمل ونقل ریلی پرسرعت

4

طراحی کفی (Platform) ملی برای خودروی سورای کلاس B