مدیریت، اقتصاد و بازرگانی

1.          معرفی کمیسیون

کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی فعالیت جدی خود را از سال 1389 با انتخاب دبیر آن شروع نمود. در دو سال ابتدایی، فعالیت‌های این کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه‌های راهبردی و استخراج طرحهای کلان ملی ذیل حوزه‌ها و ساماندهی فرآیند و ساختار نظارت بر هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه درصد) دستگاه‌های اجرایی حوزه مربوطه بود. از سال 91 و راه‌اندازی طرح‌های کلان ملی، تمرکز فعالیت‌های کمیسیون بر ساماندهی نظام راهبری و اجرای طرح‌های کلان حوزه کمیسیون قرار گرفت.

همچنین در طول سال‌های اخیر، فعالیت‌های دیگری همچون بازنگری اولویت‌ها و طرح‌های کلان کمیسیون بر اساس سیاست‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی، تحلیل هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه مدیریت، اقتصاد و بازرگانی، پایش و ارزیابی حوزه مذکور کشور بر مبنای پژوهش‌های کاربردی و ... صورت پذیرفته است.

1-1.        هدف تشکیل

با عنایت به ماهیت فرابخشی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری نهادهای قانون‌گذار کشور (مجلس شورای اسلامی و هیأت دولت) جهت ساماندهی و هماهنگی نظام علم و فنّاری کشور مأموریت‌ها و مسئولیت‌های متعددی را برعهده این شورا قرار داده‌اند. ازاین‌رو کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی به منظور ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌های سیاستی مناسب یا گزینه های تصمیم‌گیری برای توانمند سازی شورای عالی عتف در انجام وظایف محول تشکیل شده است. از جمله مهمترین وظایف شورای عالی عتف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

o      اولویت‌بندی و انتخاب طرح‌های اجرایی بلندمدت سرمایه‌گذاری کلان در بخش‌های آموزشی و پژوهشی و فنّاوری براساس ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      بررسی و پیشنهاد منابع مالی موردنیاز در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فنّاوری بر اساس  ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول بند 26 قانون بودجه سال 1388 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول جزء «د» بند 2 قانون بودجه سال 1389 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      ایجاد هماهنگی بین نهادها و سازمان‌های پژوهشی کشور برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت کلان براساس جزء 4 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      استقرار نظام یکپارچه پایش و ارزیابی علم و فنّاوری کشور براساس جزء 6 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o       تهیه گزارش جامع از عملکرد اعتبارات تحقیقاتی کشور براساس جزء 1 بند «م» ماده 224 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      راهبری و مدیریت تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فنّاوری براساس ماده 3 آئین‌نامه نحوه تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فنّاوری (مصوب هیأت وزیران، 15/01/1389)؛

o      سیاست­گذاری، برنامه­ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 2 قانون مذکور (مصوب مجلس شورای اسلامی، 16/09/1389)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول جزء «الف» بند 108 قانون بودجه سال 1390 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 89 قانون بودجه سال 1391 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      رسیدگی به شکایات و اعتراضات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از دستگاه‌های اجرایی در خصوص نحوه اجرایی قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 30 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات به مجلس شورای اسلامی براساس ماده 33 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 116 قانون بودجه سال 1392 کل کشور برای انجام امور پژوهشی و توسعه فنّاوری در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر انجام آینده­نگاری ملی در حوزه علم و فنّاوری (مصوب هیأت وزیران، 17/12/1393)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاههای مشمول ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تهیه گزارش هزینه­کرد یک درصد اعتبارات دستگاههای مشمول در امور پژوهش و توسعه فناوری (مصوب مجلس شورای اسلامی،06/12/1393)؛

o      تهیه گزارش عملکرد دستگاه‌های اجرایی در راستای پیاده‌سازی سیاست‌های کلی علم و فنّاوری براساس ابلاغیه معاون اول رئیس جمهور (07/08/1393)؛

1-2.        سال تشکیل

کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی از سال 1389 آغاز به فعالیت نمود. جناب آقای دکتر علی اصغر پورعزت عضو هیأت علمی دانشگاه تهران به عنوان اولین دبیر کمیسیون به مدت چهار سال مشغول فعالیت بودند. پس از ایشان کمیسیون با دبیری جناب آقای دکتر مهدی الیاسی عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبائی از سال 1393 تا کنون مشغول فعالیت است. کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی متوسط واقعی نشست در سال از زمان آغاز فعالیت 3جلسه در سال و تعداد کل جلسه‌ها از سال 89 تا 93 هفده جلسه رسمی می‌باشد.

روند برگزاری جلسه‌های کمیسیون در سال‌های 1393-1389

 

1-3.        دبیر کمیسیون

جناب آقای دکتر مهدی الیاسی عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبائی به عنوان دومین دبیر کمیسیون با حکم دبیرکل شورای عالی عتف به شماره 6778 تاریخ 08/10/1393 انتصاب گردیده و تاکنون به عنوان دبیر کمیسیون مشغول به فعالیت می‌باشند.

1-4.        رئیس کمیسیون

کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی تاکنون از میان نمایندگان دستگاه های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی رئیس کمیسیون را انتخاب ننموده است.

 

2.     اعضای کمیسیون

با اجرا و پیگیری مواد 5 و 6 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری اعضای کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی به شرح زیر می‌باشد:

 

2-1.        نمایندگان دستگاه‌های اجرایی

 

نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی

ردیف

عنوان

نام اعضا

1

وزارت امور اقتصادی و دارایی

دکتر مهری رحیمی‌فر

2

وزارت صنعت، معدن و تجارت

دکتر محمدرضا رضوی

3

وزارت نفت

دکتر مهدی عسلی

4

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

دکتر سید عباس حسینی

5

وزارت جهاد کشاورزی

دکتر سیدحسن کاظمی

6

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

دکتر فرهاد نیلی

7

وزارت ارتباطات و فنّاوری اطلاعات

مهندس خسرو سلجوقی

8

مرکز مدیریت حوزه های‌ علمیه

حجت الاسلام و المسلمین آقا نظری

9

وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری

دکتر ابولقاسم مهدوی مزده

 

2-2.        اعضای حقیقی

دبیرخانه شورای عالی عتف در سال 1393 برای اولین بار و بر اساس بند 2 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در زمینه موضوع فعالیت کمیسیون تخصصی با فراخوان از مراکز علمی دارای مجوز از مراکز ذی صلاح هستند،‏ نسبت به تهیه فهرستی از دانشمندان، صاحبنظران و متخصصان برجسته کشور در زمینه تخصصی مربوط اقدام کرد. اشخاص حقیقی پس از انتخاب در جلسه شانزدهم تاریخ 30/06/1393 توسط کمیسیون تخصصی مربوط از میان فهرست مذکور، با طرح در صدوسی‌امین جلسه کمیسیون دائمی به تاریخ 26/01/1394 تصویب و در انتظار صدور حکم و انتصاب از سوی دبیر کل شورای عالی هستند تا به عضویت کمیسیون تخصصی منصوب ‌شوند.

 

3.                 

دستاوردهای کمیسیون

در سال‌های فعالیت کمیسیون تخصصی عناوین متعدد در دستور کار کمیسیون قرار گرفته است از جمله این دستاوردهای کمیسیون در سال های اخیر موارد مانند سیاست‌ها و اولویت‌های علم و فنّاوری، طرح های کلان ملی، نظارت بر عملکرد بودجه پژوهشی و عناوین متعدد است. نمودار زیر بیانگر شکل کلی از این موارد است.

 


 

3-1.        اولویت‌های علم وفنّاوری کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی

 

ردیف

محور اولویت‌دار

اولویت

1

شایسته‌سالاری

انتخاب مدیران و کارکنان در سطوح گوناگون

2

سلامت اداری و مالی

فساد و سلامت اداری و مالی، و روش‌های مواجهه با آنها

3

شناسایی و اصلاح زمینه‌های تشدید کننده فساد اداری و مالی

4

پاسخگویی و حساب پس‌دهی

افزایش شفافیت در شبکه خط‌مشی‌گذاری عمومی

5

طراحی سیستم گردش اطلاعات

6

اصلاح نظام مالی و محاسباتی دولت

7

سیستم پایش و بازرسی

8

سیستم برنامه‌ریزی ملی و خط‌مشی‌گذاری عمومی

شناسایی مستمر مسائل عمومی و تعیین مستمر اولویت‌ها

9

بهره‌گیری از «مدیریت دانش» و به کارگیری «تجارب» و «نتایج پژوهش‌ها» در خط‌مشی‌گذاری‌ها

10

برنامه‌ریزی‌های کلان ملی در کشور (آسیب‌شناسی، طراحی سیستم برنامه‌ریزی)

11

برنامه‌ریزی در موقعیت تحریم

12

ساماندهی سیستم خط‌مشی‌گذاری

13

اصلاح و توسعه سیستم اجرا و ارزیابی خط‌مشی‌ها

14

حمایت از مردم در برابر آسیب‌های احتمالی ناشی از خط‌مشی‌ها

15

بهره‌وری

بهره‌وری در کلیه بخش‌های اقتصاد

16

افزایش کیفیت و کاهش قیمت تمام شده

17

بهره‌وری سازمان‌های عمومی

18

خصوصی‌سازی در راستای سیاست‌های اصل 44

19

ساختار کلان دولت و حکومت

اصلاح بوروکراسی دولتی

20

بازمهندسی ساختارها، فراگردها و شیوه‌های حکمرانی

21

توسعه حکومت الکترونیک، بانکداری و تجارت الکترونیک

22

خط‌مشی‌های حمایتی

خط‌مشی‌های حمایتی اقتصادی و اقتصاد یارانه

23

مقررات و خط‌مشی‌های حمایتی غیر اقتصادی

24

سنجش اثربخشی و کارایی حمایت‌ها

25

عدالت اجتماعی

رفاه اجتماعی، توانمندسازی و مبارزه با فقر

26

رصد و پایش عدالت اجتماعی در حوزه‌های مدیریت دولتی، اقتصاد، و بازرگانی و کسب‌وکار

27

عدالت‌پژوهی در بخش‌های مدیریت دولتی، اقتصاد، و بازرگانی و کسب‌وکار

28

سرمایه‌گذاری و بازار سرمایه

جذب و هدایت سرمایه‌های خارجی

29

حفظ و هدایت سرمایه‌های داخلی


30

نقشه راه اقتصاد کشور

آمایش سرزمین

31

تدوین مدل توسعه مبتنی بر بهره‌وری منابع

32

تدوین الگوی یکپارچه توسعه زیرساخت‌ها

33

پدافند غیرعامل

34

توسعه اقتصاد دانش‌بنیان

35

سیستم پولی، مالی، ارزی و بودجه‌ای کشور

سیستم پولی و ارزی

36

سیستم بودجه‌ریزی

37

سیستم مالیاتی

38

توسعه کارآفرینی و اصلاح فضای کسب‌وکار

اصلاح بوروکراسی دولتی معطوف به حمایت از فضای کسب‌وکار

39

پیوستن به سازمان تجارت جهانی (راه‌کارهای تسهیل عضویت، و راه‌کارهای مدیریت پیامدهای منفی احتمالی)

40

دیپلماسی اقتصادی و تجاری (به خصوص موارد معطوف به چالش‌های حقوقی پیوستن به سازمان تجارت جهانی)

41

اصلاح خط‌مشی‌ها و راهبردهای ناظر بر فضای کسب‌وکار

42

مدیریت واردات و مبارزه با قاچاق و دامپینگ

43

توسعه صادرات

44

توسعه کارآفرینی و اصلاح فضای کسب‌وکار

اصلاح سیستم گمرک کشور

45

توانمندسازی بخش غیردولتی و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط

46

اصلاح قوانین حمایت از حقوق مادی و معنوی افراد در بخش غیردولتی

47

حمایت از فعالیت‌های تحقیق و توسعه و تجاری‌سازی ایده‌ها، خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها (از جمله، بهبود الگوی مدیریت پژوهش و نوآوری)

48

مدیریت ریسک و بیمه

49

توسعه کارآفرینی

50

اشتغال، بازارکار و نیروی انسانی

توانمندسازی منابع انسانی

51

اصلاح سیستم آموزشی و حرفه‌ای کشور

52

قانون کار

53

توسعه زمینه‌ها و فرصت‌های کار شایسته

54

حفظ استعدادها و نیروهای متخصص

55

اخلاق کار

56

جهاد اقتصادی و اقتصاد تحریم

شناسایی ظرفیت‌ها و راهکارهای توسعه اقتصادی در شرایط تحریم (تحریم‌شکنی و دور زدن تحریم)

57

امکان‌سنجی تولید و صادرات کالاها و خدمات دارای فنّاوری پیشرفته

58

طراحی سیستم رصد مستمر تحولات اقتصاد و تجارت جهانی (با محوریت مجامع علمی و دانشگاهی)

59

توسعه فرهنگی در حوزه‌های معطوف به اداره امور عمومی، اقتصاد و کسب‌وکار با تأکید بر فرهنگ جهادی

جهاد اقتصادی (توسعه فرهنگ جهادی در حوزه اقتصاد و کسب‌وکار)

60

فرهنگ‌سازی برای معطوف ساختن پژوهش‌های دانشگاهی به اولویت‌های ملی و منطقه‌ای

61

اصلاح الگوی مصرف

62

توسعه کارکرد رسانه‌ها در اقتصاد و کسب‌وکار

63

توسعه سیستم تعلیم و تربیت رسمی و عمومی در حوزه‌های مدیریت دولتی، اقتصاد و کسب‌وکار

64

نظریه‌های پایه اداره امور عمومی، اقتصاد، و کسب‌وکار

الگوی اسلامی- ایرانی اداره امور عمومی

65

الگوی اسلامی- ایرانی اداره اقتصاد

66

الگوی اسلامی- ایرانی اداره کسب و کار

 

3-2.        طرح‌های کلان ملی

کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی دارای 1 طرح کلان ملی مصوب شورای عالی عتف از 47 طرح کلان ملی مصوب شورا می‌باشد. عناوین آن در جدول زیر آمده است:

 

ردیف

عنوان طرح‌ کلان ملی

1

اصلاح خط مشی‌ها و سازوکارهای اقتصادی کشور با رویکرد اقتصاد مقاومتی