فرهنگ و تمدن

1.          معرفی کمیسیون

کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن فعالیت جدی خود را از سال 1390 شروع نمود. فعالیت‌های این کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه‌های راهبردی و تدوین سیاست‌ها و اولویت‌ها ذیل حوزه‌ تخصصی کمیسیون و ساماندهی فرآیند و ساختار نظارت بر هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه درصد) دستگاه‌های اجرایی حوزه مربوطه بود.

همچنین در طول سال‌های اخیر، فعالیت‌های دیگری همچون بازنگری اولویت‌ها کمیسیون تحلیل هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه فرهنگ و تمدن ، پایش و ارزیابی حوزه مذکور کشور بر مبنای پژوهش‌های کاربردی و ... صورت پذیرفته است.

1-1.        هدف تشکیل

با عنایت به ماهیت فرابخشی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری نهادهای قانون‌گذار کشور (مجلس شورای اسلامی و هیأت دولت) جهت ساماندهی و هماهنگی نظام علم و فناری کشور مأموریت‌ها و مسئولیت‌های متعددی را برعهده این شورا قرار داده‌اند. ازاین‌رو کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن به منظور ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌های سیاستی مناسب یا گزینه های تصمیم‌گیری برای توانمند سازی شورای عالی عتف در انجام وظایف محول تشکیل شده است. از جمله مهمترین وظایف شورای عالی عتف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

o      اولویت‌بندی و انتخاب طرح‌های اجرایی بلندمدت سرمایه‌گذاری کلان در بخش‌های آموزشی و پژوهشی و فناوری براساس ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      بررسی و پیشنهاد منابع مالی موردنیاز در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فناوری بر اساس  ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول بند 26 قانون بودجه سال 1388 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول جزء «د» بند 2 قانون بودجه سال 1389 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

o      ایجاد هماهنگی بین نهادها و سازمان‌های پژوهشی کشور برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت کلان براساس جزء 4 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      استقرار نظام یکپارچه پایش و ارزیابی علم و فناوری کشور براساس جزء 6 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o       تهیه گزارش جامع از عملکرد اعتبارات تحقیقاتی کشور براساس جزء 1 بند «م» ماده 224 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

o      راهبری و مدیریت تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری براساس ماده 3 آئین‌نامه نحوه تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 15/01/1389)؛

o      سیاست­گذاری، برنامه­ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 2 قانون مذکور (مصوب مجلس شورای اسلامی، 16/09/1389)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول جزء «الف» بند 108 قانون بودجه سال 1390 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 89 قانون بودجه سال 1391 کل کشور در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      رسیدگی به شکایات و اعتراضات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از دستگاه‌های اجرایی در خصوص نحوه اجرایی قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات براساس ماده 30 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری­ها و اختراعات به مجلس شورای اسلامی براساس ماده 33 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 116 قانون بودجه سال 1392 کل کشور برای انجام امور پژوهشی و توسعه فناوری در چهارچوب سیاستها و نقشه جامع علمی کشور؛

o      نظارت بر انجام آینده­نگاری ملی در حوزه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 17/12/1393)؛

o      نظارت بر عملکرد دستگاههای مشمول ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تهیه گزارش هزینه­کرد یک درصد اعتبارات دستگاههای مشمول در امور پژوهش و توسعه فناوری (مصوب مجلس شورای اسلامی،06/12/1393)؛

o      تهیه گزارش عملکرد دستگاه‌های اجرایی در راستای پیاده‌سازی سیاست‌های کلی علم و فناوری براساس ابلاغیه معاون اول رئیس جمهور (07/08/1393)؛

 

1-2.        سال تشکیل

کمیسیون در سال 1389 با انتصاب جناب آقای دکتر انتظاری تشکیل شد. دوره اول تا نیمه اول سال 1390 به طول انجامید. نیمه دوم سال 1390 جناب آقای دکتر غفاری به عنوان دومین دبیرکمیسیون تا نیمه اول 1393 مشغول به فعالیت بودند. از آذر 1393 با انتصاب جناب آقای دکتر حمیدرضا عظمتی عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت دبیرشهید رجائی شروع و هم اکنون مشغول فعالیت می‌باشند.

 

 

1-3.        دبیر کمیسیون

جناب آقای دکتر حمیدرضا عظمتی عضو هیأت علمی تربیت دبیرشهید رجائی به عنوان سومین دبیر کمیسیون با حکم دبیرکل شورای عالی عتف به شماره 6727 تاریخ 23/09/1393 انتصاب گردیده و تاکنون به عنوان دبیر کمیسیون مشغول به فعالیت می‌باشند.

1-4.        رئیس کمیسیون

کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن تاکنون از میان نمایندگان دستگاه های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی رئیس کمیسیون را انتخاب ننموده است.

 

2.     اعضای کمیسیون

با اجرا و پیگیری مواد 5 و 6 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اعضای کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن به شرح زیر می‌باشد:

 

2-1.        نمایندگان دستگاه‌های اجرایی

نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن

ردیف

عنوان

نام اعضا

1

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

دکتر محمدمهدی مظاهری

2

وزارت آموزش و پرورش

مهندس محسن چینی‌فروشان

3

وزارت کشور

مرتضی میرباقری

4

سازمان صدا و سیما

دکتر جعفر عبدالملکی

5

مرکز مدیریت حوزه های علمیه (حوزه علمیه قم)

 

6

وزارت ورزش و جوانان

 

7

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

دکتر محمدرضا سپهری

8

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

 

9

وزارت دادگستری

 

10

وزارت علوم، تحقیقات وفناوری

دکتر حسینعلی قبادی

11

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها

حجت‌الاسلام والمسلمین رنجبران

 

2-2.        اعضای حقیقی

دبیرخانه شورای عالی عتف در سال 1393 برای اولین بار و بر اساس بند 2 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در زمینه موضوع فعالیت کمیسیون تخصصی با فراخوان از مراکز علمی دارای مجوز از مراکز ذی صلاح هستند،‏ نسبت به تهیه فهرستی از دانشمندان، صاحبنظران و متخصصان برجسته کشور در زمینه تخصصی مربوط اقدام کرد. اشخاص حقیقی پس از انتخاب در جلسه بیستم تاریخ 06/12/1393 توسط کمیسیون تخصصی مربوط از میان فهرست مذکور، با طرح در صدوسی‌امین جلسه کمیسیون دائمی به تاریخ 26/01/1394 تصویب و در انتظار صدور حکم و انتصاب از سوی دبیر کل شورای عالی هستند تا به عضویت کمیسیون تخصصی منصوب ‌شوند.

 

3.                 

دستاوردهای کمیسیون

در سال‌های فعالیت کمیسیون تخصصی عناوین متعدد در دستور کار کمیسیون قرار گرفته است از جمله این دستاوردهای کمیسیون در سال های اخیر موارد مانند سیاست‌ها و اولويت‌های علم و فناوری، طرح های کلان پیشنهادی، نظارت بر عملکرد بودجه پژوهشی دستگاه‌های اجرایی و عناوین متعدد است. نمودار زیر بیانگر شکل کلی از این موارد است.

 

 

3-1.        اولویت‌های علم وفناوری کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن

 

ردیف

محور اولویت‌دار

اولویت

1

اخلاق

اخلاق نظام‌های اجتماعی

2

اخلاق علم (اخلاق آموزش، پژوهش و نهادهای علمی)

3

اخلاق فناوری (زیست فناوری، فناوری پزشکی، نانو، فناوری اطلاعات)

4

اقتدار فرهنگی و بیداری اسلامی

الگوی مطلوب تعامل فرهنگی ایران و جهان اسلام

5

دیپلماسی عمومی مبتنی بر فرهنگ اسلامی

6

مطالعات بیداری اسلامی و تمدن اسلامی

7

اوقات فراغت و سرگرمی

سیاستگذاری‌بازی‌های رایانه‌ای

8

سیاستگذاری توسعه گردشگری اسلامی

9

آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی

آسیب‌های اجتماعی (اعتیاد به مواد مخدر، روانگردان‌ها، مصرف مشروبات الکلی و دخانیات)

10

جرایم رایانه‌ای و اینترنتی

11

حقوق فرهنگی و اجتماعی

12

تعلیم تربیت

نظریه تعلیم و تربیت اسلامی

13

تهاجم فرهنگی و جنگ نرم

مطالعات جنگ نرم

14

شبکه‌های ماهواره‌ای معاند

15

امنیت فرهنگی و پدافند غیرعامل فرهنگی

16

دین و دینداری

مطالعات سبک زندگی اسلامی- ایرانی

17

فقه حکومتی و فقه الاداره

18

مطالعات جامعه قرآنی و نبوی

19

رسانه‌های جمعی

رسانه‌های جهان اسلام

20

نظامِ جامعِ رسانه‌ای کشور

21

سیاست‌گذاری مطلوب مطبوعات کشور

22

عدالت اجتماعی

نظریه عدالت اسلامی

23

فرهنگ عمومی

مطالعات مناسک شادی و نشاط

24

مصرف کالاهای فرهنگی

25

مطالعات ارتقا فرهنگ عمومی: تعاون، نیکوکاری، فرهنگ وقف، وجدان کاری و تعظیم شعائر اسلامی، امربه معروف

26

فرهنگ نظری

بررسی و آسیب‌شناسی آموزش و پژوهش علوم اجتماعی در ایران

27

ساماندهی اصطلاحات فرهنگی و اجتماعی

28

کرسی‌های آزاداندیشی فرهنگ و  جامعه

29

بررسی اندیشه‌های فرهنگی و اجتماعی متفکران مسلمان

30

فضای مجازی

آسیب‌شناسی و آینده‌نگری فضای مجازی

31

سیاستگذاری شبکه‌های اجتماعی ملی

32

مهندسی فرهنگی

پیوست فرهنگی طرح‌های ملی

33

مدیریت تحول نهادهای فرهنگی و حوزه و دانشگاه

34

مهندسی فرهنگی نهادهای سیاسی و اقتصادی و .... و عملکرد آنها

35

نهاد خانواده و زنان

سیاست‌گذاری تحکیم و تعالی بنیان خانواده

36

نظامِ جامعِ  پوشش زنان و عفاف و حجاب

37

سیاست‌گذاری توسعه ازدواج اسلامی ایرانی

38

مطالعات و سیاست‌گذاری افزایش جمعیت با تأکید بر خانواده محوری

39

ورزش

مطالعه و برنامه‌ریزی فرهنگی ورزش حرفه‌ای و ورزش همگانی

40

هویت، فرهنگ و تمدن

مطالعات هویتی ایران در دوران معاصر

41

مطالعات مهدویت و هویت آینده

42

مطالعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

43

مطالعات و پژوهش‌های خط و ادب فارسی