کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

معرفی: تاریخچه، اعضاء و وظایف کمیسیون تخصصی کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی

 1.        تاریخچه کمیسیون

کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی، علوم انسانی و اسلامی  از تلفیق دو کمیسیون علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر، و کمیسیون فرهنگ و تمدن در بیست و دومین جلسه شورای عالی عتف مورخ 23/07/1398 ایجاد شد. کمیسیون تخصصی علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر فعالیت خود را از سال 1388 و  کمیسیون تخصصی فرهنگ و تمدن در سال 1389 فعالیت خود را با انتخاب دبیر آغاز نمودند. در دو سال ابتدایی، فعالیت‌های این دو کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه‌های راهبردی و استخراج طرح‌های کلان ملی ذیل این حوزه‌ها و ساماندهی فرایند و ساختار نظارت بر هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه درصد) دستگاه‌های اجرایی حوزه مربوط بود. از سال 1391 پس از تعریف و تصویب طرح‌های کلان ملی، تمرکز فعالیت‌های این دو کمیسیون به ویژه کمیسیون علوم‌انسانی، معارف‌اسلامی و هنر بر راهبری و اجرای طرح‌های کلان حوزه کمیسیون قرار گرفت.

همچنین در طول سال‌های اخیر، فعالیت‌های دیگری همچون بازنگری اولویت‌های پژوهش و فنّاوری و طرح‌های کلان کمیسیون بر اساس سیاست‌های ابلاغی اقتصاد مقاومتی و تحلیل هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی کشور در حوزه فرهنگ، علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر توسط این دو کمیسیون انجام شده است.

2. اعضای کمیسیون

2-1. رؤسای کمیسیون

مطابق بند 4 ماده 5 آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری مصوب 21/1/1398، رییس کمیسیون تخصصی از میان نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی با رأی موافق اکثریت کل اعضای کمیسیون تخصصی انتخاب و با حکم رییس کمیسیون دائمی منصوب می‌شود.

اولین رییس کمیسیون تخصصی علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید علی عماد نماینده مرکز مدیریت حوزه‌های‌ علمیه بودند که مجدداً در نوزدهمین جلسه کمیسیون (مورخ 27/11/1394) از میان نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی با رأی موافق اکثریت کل اعضای کمیسیون برای دومین بار به عنوان رییس کمیسیون انتخاب شدند.

اولین و آخرین رئیس کمیسیون فرهنگ و تمدن آقای دکتر علی‌اکبر ولایتی بود که برای مدتی ریاست کمیسیون فرهنگ و تمدن را بر عهده داشتند؛ پس از ایشان رئیسی برای کمیسیون انتخاب نشد.

همچنین بعد از تلفیق دو کمیسیون، اعضای کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی حجت السلام و والمسلمین علی عماد نماینده مرکز مدیریت حوزه‌های‌ علمیه را به عنوان ریاست کمیسیون انتخاب کردند.

2-2. دبیران کمیسیون

مطابق بند 5 ماده 5 آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری مصوب 21/1/1398، دبیر کمیسیون تخصصی که از اعضای کمیسیون محسوب می‌شود با انتخاب و حکم دبیرکل شورای عالی منصوب می‌گردد. اسامی دبیران کمیسیون‌ها تخصصی مربوط از ابتدای تشکیل به شرح جدول زیر است:

فهرست اسامی دبیران کمیسیون دو کمیسیون تلفیق شده و کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی

ردیف

عنوان کمیسیون

نام و نام خانوادگی

سمت علمی

از تاریخ

تا تاریخ

1

امور فرهنگی، اجتماعی و علوم‌انسانی و اسلامی

دکتر حمیدرضا عظمتی

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی

30/08/1397

تاکنون

2

علوم‌انسانی، معارف‌‌اسلامی و هنر

دکتر احمد علی‌پور

عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور

10/03/1396

30/08/1397

3

دکتر سیروس علیدوستی

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فنّاوری اطلاعات ایران

03/06/1395

31/02/1396

4

دکتر شجاع احمدوند

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی

23/09/1393

31/05/1395

5

مرحوم دکتر صادق آئینه‌وند

چهره ماندگار تاریخ و استاد دانشگاه تربیت مدرس

16/01/1393

29/12/1393

6

دکتر اصغر افتخاری

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)

28/10/1390

29/12/1391

7

دکتر حمیدرضا آیت اللهی

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

20/11/1388

27/10/1390

8

فرهنگ و تمدن

دکتر حمیدرضا عظمتی

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی

23/09/1393

30/08/1397

9

دکتر جلال غفاری

عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین (ع)

19/05/1390

22/09/1393

10

دکتر اردشیر انتظاری

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

16/01/1389

18/05/1390

2-3. اعضای حقوقی کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی و علوم‌انسانی و اسلامی

به استناد ماده 6 آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری، فهرست اعضای حقوقی کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی به شرح جدول زیر می‌باشد:

فهرست نمایندگان دستگاه‌های اجرایی کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی

ردیف

نام دستگاه

نام نماینده

1

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

آقای دکتر محمدحسین رستگاری

2

وزارت کشور

آقای جلال درخشه

3

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

آقای دکتر ابراهیم صادقی فر

4

وزارت دادگستری

آقای دکتر محمود حکمت نیا

5

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

آقای دکتر غفاری

6

وزارت ورزش و جوانان

آقای دکتر عبدالحمید احمدی

7

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

آقای دکتر علی طلوعی

8

سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری

آقای دکتر عمرانی

9

مرکز مدیریت حوزه‌های‌ علمیه

اقای سیدعلی عماد

10

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها

آقای دکتر ساداتی نژاد

11

.فرهنگستان هنر

آقای مسعود ناصری

12

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

آقای دکتر مهدی کمالی

13

وزارت آموزش‌وپرورش

آقای دکتر حیدر تورانی

14

سازمان برنامه و بودجه

آقای دکتر هادی جعفری نژاد

15

سازمان امور اداری و استخدامی

آقای دکتر فرهاد علیپور

 

2-4. اعضای حقیقی کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی و علوم‌انسانی و اسلامی

مطابق بند 2 ماده 5 آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فنّاوری اشخاص حقیقی پس از انتخاب توسط کمیسیون تخصصی مربوطه ، با تصمیم کمیسیون دائمی و با حکم دبیر کل شورای عالی به عضویت کمیسیون تخصصی منصوب می‌شوند. فهرست اعضای حقوقی کمیسیون تخصصی امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی به شرح جدول زیر می‌باشد:

نام و سمت اعضای حقیقی کمیسیون امور فرهنگی، اجتماعی و علوم انسانی و اسلامی

ردیف

نام عضو

سمت

1

محمد حسین ایمانی خوشخو

هیات علمی دانشگاه علم و فرهنگ

2

شهین اعوانی

هیات علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه

3

مصطفی گودرزی

هیات علمی دانشگاه تهران

4

مصطفی بهزادفر

هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران

5

محمد مرتضایی

هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری

6

آرزو نجفیان

هیات علمی دانشگاه پیام نور

7

محمدتقی ایمان پور

هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد

8

یحیی فوزی

هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

9

تقی آزاد ارمکی

هیات علمی دانشگاه تهران

10

عباسعلی شاملی

هیات علمی جامعة المصطفی العالمیة

11

فائزه عظیم زاده اردبیلی

هیات علمی دانشگاه امام صادق

12

عباس صدری

هیات علمی دانشگاه شهید رجایی

13

رضا رجبی

هیات علمی دانشگاه تهران

14

محمدهادی همایون

هیات علمی دانشگاه امام صادق

15

کرامت اله زیاری

هیات علمی دانشگاه تهران

16

رضا رجبعلی بیگلو

ایرانداک (نماینده انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران)

 

3. وظایف و ماموریتها

کمیسیون تخصصی برای ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط به کمیسیون دائمی از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌های سیاستی مناسب یا گزینه‌های تصمیم‌گیری برای توانمندسازی کمیسیون دائمی در انجام وظایف محول تشکیل می‌شود.

3-1. اهم وظایف

مطابق با ماده 3 آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اهم وظایف کمیسیون ها عبارتند از:

الف) شناسایی مهمترین چالش‌های ملی مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

ب) تدوین برنامه علم و فناوری 5 ساله (متناسب با برنامه های توسعه کشور) و یکساله جهت رفع چالش‌های تعیین شده؛

ج) ساماندهی، مدیریت و راهبری طرح های کلان ملی مصوب و

د) تهیه و تدوین گزارش عملکرد حوزه تخصصی مرتبط با برنامه‌های مصوب.

 

3-2. سایر ماموریتها

علاوه بر وظایفی که در آیین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی ذکر شده است شورای عالی عتف، کمیسیون دائمی و دبیرخانه شورای عالی دارای وظایف و ماموریتهای بسیاری است که در قوانین و آیین نامه های مختلف به آنها اشاره شده است و کمیسیون های تخصصی در اجرای این ماموریتها نیز به کمیسیون دایمی و دبیرخانه شورا کمک می کنند که عبارتند از:

1- برگزاری جلسات ماهیانه کمیسیون، ارائه صورتجلسات و پیگیری تحقق مصوبات؛

2- حضور دبیر کمیسیون در جلسات مرتبط از جمله کمیسیون هماهنگی و جلساتی که از طرف دبیرخانه ارجاع داده می شود؛

3- تدوین سیاست‌ها و اولویت‌های پژوهش و فناوری و به روزرسانی آنها در حوزه کمیسیون تخصصی؛

4- کمک به تحقق هماهنگی‌های لازم میان دستگاه‌های عضو کمیسیون تخصصی جهت اجرای سیاست‌ها و اولویت‌های پژوهش و فناوری؛

5- بررسی و اعلام نظر در خصوص طرح‌های تحقیقاتی ثبت شده در سامانه سمات ملی و نظارت بر همراستا بودن؛ آنها با سیاستها و اولویتهای پژوهش و فناوری و ارایه گزارش های تحلیلی مربوطه؛

6- ارزیابی و تحلیل عملکرد پژوهش و فناوری دستگاههای عضو کمیسیون و بررسی همراستایی عملکرد آنها با سیاست‌ها و اولویت‌های پژوهش و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی و تهیه گزارش‌های تحلیلی مربوطه؛

7- شناسایی مهمترین نیازهای دستگاه های مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

8- ترغیب دانشگاهها و مراکز پژوهش و فناوری جهت پاسخگویی به نیازهای دستگاههای مرتبط با حوزه کمیسیون تخصصی؛

9- پایش و ارزیابی سیاست‌های کلان علم، فناوری و نوآوری و کمک به بهبود و اجرای این سیاست‌ها و ارایه گزارش‌های تحلیلی مرتبط در حوزه کمیسیون تخصصی؛

10- رصد، پایش و بررسی فرصت‌ها و چالش‌های (ساختاری، نهادی و ...) توسعه علوم، تحقیقات و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

11- نظارت و کمک به پیشبرد برنامه ملی آینده‌نگاری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

12- کمک به سیاستگذاری، برنامه ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانش بنیان به دبیرخانه؛

13- نظارت بر اجرایی سازی سیاست های علم و فناوری ابلاغی مقام معظم رهبری در دستگاه های عضو کمیسیون؛

14- بررسی نظام بودجه‌ریزی و تامین مالی پژوهش و فناوری در کشور و ارایه پیشنهاداتی جهت اصلاح آن و رفع نواقص و کاستی‌ها در حوزه کمیسیون تخصصی؛

15- انجام مطالعات ترازیابی درخصوص سیاست‌ها، قوانین و برنامه‌های علمی و فناورانه دیگر کشورها و ارایه پیشنهادهای لازم در حوزه کمیسیون تخصصی؛

16- پیشنهاد حذف یا تغییر قوانین و مقررات فعلی و تدوین و پیشنهاد قوانین، لوایح، برنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های اجرایی جدید جهت تسریع توسعه علوم، تحقیقات، فناوری و نوآوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

17- ارایه پیشنهاد در خصوص سیاستگذاری‌های مرتبط با حقوق مالکیت فکری طرح‌های تحقیقاتی و فناورانه، همکاری‌های فناورانه ملی و بین‌المللی، ادغام‌ها و خریدهای شرکت‌های فناوری‌محور؛

18- ارایه پیشنهاد درخصوص تجاری‌سازی و کاربردی‌سازی دستاوردهای پژوهشی، انتقال و اشاعه فناوری در کشور، توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی و جذب منابع داخلی و خارجی در زمینه‌های آموزش، تحقیق و فناوری در حوزه کمیسیون تخصصی؛

19- برگزاری نشست و هم اندیشی در مورد موضوعات مهم تخصصی روز، اظهارنظر در امور فنی و تخصصی مرتبط با موضوع کمیسیون تخصصی و ارائه جمع بندی از طریق دبیرخانه به مسئولین ذیربط جهت تصمیم‌سازی؛