کمیسیون تخصصی انرژی

         

معرفی کمیسیون

کمیسیون تخصصی انرژی فعالیت جدی خود را از سال 1388 و با انتخاب دبیر آن شروع نمود. در دو سال ابتدایی، فعالیت‌های این کمیسیون بیشتر معطوف به انتخاب حوزه‌های راهبردی و استخراج طرح‌های کلان ملی ذیل حوزه‌ها و ساماندهی فرآیند و ساختار نظارت بر هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی (نیم تا سه درصد) دستگاههای اجرایی حوزه انرژی بود. از سال 91 و راه‌اندازی طرح‌های کلان ملی، تمرکز فعالیت‌های کمیسیون بر ساماندهی نظام راهبری و اجرای طرح‌های کلان حوزه انرژی قرار گرفت.

همچنین در طول سالهای اخیر، فعالیتهای دیگری همچون بازنگری اولویت‌ها و طرح‌های کلان کمیسیون بر اساس سیاستهای ابلاغی اقتصاد مقاومتی، تحلیل هزینه‌کرد بودجه تحقیقاتی دستگاه‌های اجرای کشور در حوزه انرژی، پایش و ارزیابی فناورانه حوزه انرژی کشور بر مبنای فناوری‌های راهبردی و ... صورت پذیرفته است.

1-1.    

هدف تشکیل

با عنایت به ماهیت فرابخشی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری نهادهای قانون‌گذار کشور (مجلس شورای اسلامی و هیأت دولت) جهت ساماندهی و هماهنگی نظام علم و فناری کشور مأموریت‌ها و مسئولیت‌های متعددی را برعهده این شورا قرار داده‌اند. ازاین‌رو کمیسیون تخصصی انرژی به منظور ارائه مشاوره تخصصی در حوزه موضوعات مربوط از طریق واکاوی و ارائه توصیه‌های سیاستی مناسب یا گزینه های تصمیم‌گیری برای توانمند سازی شورای عالی عتف در انجام وظایف محول تشکیل شده است. از جمله مهمترین وظایف شورای عالی عتف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

-      اولویت‌بندی و انتخاب طرح‌های اجرایی بلندمدت سرمایه‌گذاری کلان در بخش‌های آموزشی و پژوهشی و فناوری براساس

ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

-      بررسی و پیشنهاد منابع مالی موردنیاز در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فناوری بر اساس  ماده 4 قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (مصوب 18/05/1383 مجلس شورای اسلامی)؛

-      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول بند 26 قانون بودجه سال 1388 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

-      تأیید هزینه کرد اعتبارات دستگاه‌های اجرایی مشمول جزء «د» بند 2 قانون بودجه سال 1389 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و اولویت‌های تحقیقاتی کشور مصوب شورای عالی عتف؛

-      ایجاد هماهنگی بین نهادها و سازمان‌های پژوهشی کشور برای سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت کلان براساس جزء 4 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

-      استقرار نظام یکپارچه پایش و ارزیابی علم و فناوری کشور براساس جزء 6 بند «و» ماده 16 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

-       تهیه گزارش جامع از عملکرد اعتبارات تحقیقاتی کشور براساس جزء 1 بند «م» ماده 224 قانون برنامه پنجم توسعه (مصوب مجلس شورای اسلامی، 30/10/1389)؛

-      راهبری و مدیریت تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری براساس ماده 3 آئین‌نامه نحوه تأسیس و توسعه مناطق ویژه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 15/01/1389)؛

-      سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و پیگیری اجرای قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات براساس ماده 2 قانون مذکور (مصوب مجلس شورای اسلامی، 16/09/1389)؛

-      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول جزء «الف» بند 108 قانون بودجه سال 1390 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و نقشه جامع علمی کشور؛

-      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 89 قانون بودجه سال 1391 کل کشور در چهارچوب سیاست‌ها و نقشه جامع علمی کشور؛

-      رسیدگی به شکایات و اعتراضات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از دستگاه‌های اجرایی در خصوص نحوه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات براساس ماده 30 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

-      ارائه گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات به مجلس شورای اسلامی براساس ماده 33 آئین نامه اجرایی قانون مذکور (مصوب هیأت وزیران، 21/08/1391)؛

-      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی برای هزینه کرد اعتبارات مشمول بند 116 قانون بودجه سال 1392 کل کشور برای انجام امور پژوهشی و توسعه فناوری در چهارچوب سیاست‌ها و نقشه جامع علمی کشور؛

-      نظارت بر انجام آینده‌نگاری ملی در حوزه علم و فناوری (مصوب هیأت وزیران، 17/12/1393)؛

-      نظارت بر عملکرد دستگاه‌های مشمول ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تهیه گزارش هزینه‌کرد یک درصد اعتبارات دستگاههای مشمول در امور پژوهش و توسعه فناوری (مصوب مجلس شورای اسلامی،06/12/1393)؛

-      تهیه گزارش عملکرد دستگاه‌های اجرایی در راستای پیاده‌سازی سیاست‌های کلی علم و فناوری براساس ابلاغیه معاون اول رئیس جمهور (07/08/1393)؛

1-2.      

سال تشکیل

کمیسیون تخصصی انرژی از سال 1388 آغاز به فعالیت نمود. جناب آقای دکتر عامری عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر به عنوان اولین دبیر کمیسیون تا آذر 1389 مشغول به فعالیت بودند. پس از ایشان جناب آقای دکتر باقری مقدم از اعضای هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور به عنوان دومین دبیر کمیسیون از دی ماه سال 1389 تاکنون مشغول به فعالیت می‌باشند.

متوسط واقعی جلسه در سال از زمان آغاز فعالیت 13 جلسه و تعداد کل جلسه‌ها از سال 1389 تا 1393 بالغ بر 63 جلسه رسمی و‌ 1 جلسه فوق‌العاده می‌باشد.

 

روند برگزاری جلسه‌های کمیسیون در سال‌های 1393-1389

 

1-3.      

دبیر کمیسیون

جناب آقای دکتر باقری مقدم از اعضای هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

به عنوان دبیر کمیسیون مشغول به فعالیت می‌باشند.

1-4.      

رئیس کمیسیون

به استناد بند 4 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در شصت و هشتم جلسه کمیسیون تخصصی

انرژی

جناب آقای دکتر مقدم معاون پژوهش و فناوری و نماینده وزارت نفت به ریاست کمیسیون‌ تخصصی مذکور از میان نمایندگان دستگاه های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی با رأی موافق اکثریت کل اعضای کمیسیون تخصصی انتخاب شده‌اند.

 

2.    

اعضای کمیسیون

با اجرا و پیگیری مواد 5 و 6 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اعضای کمیسیون تخصصی انرژی به شرح زیر می‌باشد:

2-1.      

نمایندگان دستگاه‌های اجرایی

نمایندگان دستگاه‌های اجرایی عضو کمیسیون تخصصی انرژی

ردیف

نام دستگاه

نام نماینده

1

وزارت نفت

مهندس حبیب ا... بیطرف

2

وزارت نیرو

دکتر علی مقداری

3

وزارت راه و شهرسازی

دکتر بهروز محمد کاری

4

وزارت صنعت، معدن و تجارت

مهندس حسن آقا کثیری

5

سازمان انرژی اتمی

مهندس سعید فتوره چیان

6

مرکز همکاری‌های فنّاوری و نوآوری ریاست جمهوری

مهندس سیروس وطنخواه مقدم

7

سازمان حفاظت محیط زیست کشور

 

8

وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری

دکترمحمدرضا امیدخواه

9

سازمان ملّی استاندارد ایران

مهندس زهره سالاروند

 

2-2.      

اعضای حقیقی

دبیرخانه شورای عالی عتف در سال 1393 برای اولین بار و بر اساس بند 2 ماده 5 آئین‌نامه کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف در زمینه موضوع فعالیت کمیسیون تخصصی با فراخوان از مراکز علمی دارای مجوز از مراکز ذی صلاح هستند،‏

نسبت به تهیه فهرستی از دانشمندان، صاحبنظران و متخصصان برجسته کشور در زمینه تخصصی مربوط اقدام کرد. اشخاص حقیقی پس از انتخاب در جلسه شصت و هفتم تاریخ 15/11/1393 نهایی و توسط کمیسیون تخصصی مربوط از میان فهرست مذکور به دبیرخانه ارسال شد و با طرح در صدوسی‌‌امین جلسه کمیسیون دائمی به تاریخ 26/01/1394 مورد تصویب قرار گرفت. اعضای مذکور طی حکمی به شماره 1106 تاریخ 30/06/1394 از سوی دبیر کل شورای عالی عتف به عضویت کمیسیون تخصصی مربوطه منصوب ‌شدند. فهرست اعضا به شرح جدول زیر می‌باشد:

فهرست اعضای حقیقی منتصب

کمیسیون تخصصی انرژی

ردیف

نام اعضا

سمت علمی

1

دکترحمیدرضا طیبی

هیأت علمی جهاد دانشگاهی

2

دکتریدالله سبوحی

هیأت علمی دانشگاه صنعتی‌شریف

3

دکتر حمید امیدوار

هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر

4

دکترغلامرضانبی‌بیدهندی

هیأت علمی دانشگاه تهران

5

دکتر کمال محمدی

-

6

دکتر نعیم الدین متاجی کجوری

هیأت‌علمی پژوهشگاه علوم ‌و ‌فنون هسته‌ای سازمان انرژی اتمی

7

دکتر مهدی معرفت

هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس

8

دکتر محمد علی کریمی

‌هیأت علمی دانشگاه‌ پیام‌نور

9

دکتر علی وطنی

هیأت‌علمی دانشگاه ‌تهران

10

دکتر حسین آفریده

هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر

11

دکتر سعید پاک سرشت

-

12

دکتر مجید فرمد

هیأت علمی دانشگاه تهران

13

دکتر ناصر باقری مقدم

هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

14

دکتر عباس علی آبادی

-

15

دکتر جعفر توفیقی داریان

هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس

 

دستاوردهای کمیسیون

در سال‌های فعالیت کمیسیون تخصصی عناوین متعدد در دستور کار کمیسیون قرار گرفته است از جمله این دستاوردهای کمیسیون در سال های اخیر موارد مانند سیاست‌ها و اولویت‌های علم و فناوری، طرح های کلان ملی، نظارت بر عملکرد بودجه پژوهشی دستگاههای اجرایی کشور و عناوین متعدد است. نمودار زیر بیانگر شکل کلی از این موارد است.

 

 

3-1.     

اولویت‌های علم وفناوری کمیسیون تخصصی انرژی

ردیف

محور اولویت‌دار

اولویت

1

نفت و گاز

توسعه فناوری‏های فرایندهای تبدیل و تصفیه پالایشگاهی

توسعه فناوری‌های تبدیلات گازی

2

فرابخشی و محیط زیست

فناوری ساخت تجهیزات، ماشین‌آلات، مواد و کاتالیست مورد نیاز حوزه انرژی

3

نفت و گاز

توسعه فناوری‌های پالایش گاز طبیعی

4

برق و انرژی

توسعه فناوری‌های تبدیل انرژی با بازده بالا و سازگار با محیط زیست با اولویت نیروگاهای حرارتی و پالایشگاه

توسعه فناوری‌های تبدیل انرژی‌های تجدید پذیر

توسعه فناوری‌های ذخیره‌سازی برق و انرژی و تولید پراکنده برق

توسعه فناوری‌های نوین و کارای شبکه‌های انتقال، توزیع برق

5

فرابخشی و محیط زیست

توسعه فناوری‌های کارائی انرژی در مصارف نهائی

6

نفت و گاز

توسعه فناوری‌های ذخیره‌سازی نفت خام و گاز طبیعی

توسعه فناوری‌های افزایش بازدهی فنی و اقتصادی انتقال گاز طبیعی

توسعه فناوری های بهبود و ازدیاد برداشت از مخازن نفت و گاز بر پایه انجام مطالعات جامع مهندسی مخازن و ارائه طرح توسعه مخازن

7

هسته‏ای

توسعه فناوری‌های چرخه سوخت هسته‌ای و پسمانداری

8

فرابخشی و محیط‌زیست

توسعه فناوری‌های کاهش آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ای در جانب عرضه و تقاضای انرژی

مطالعات راهبردی و سیستمی انرژی

9

هسته‏ای

توسعه فناوری راکتورهای تحقیقاتی و انرژی هسته‌ای

توسعه فناوری گداخت هسته‌‌ای

توسعه فناوری ایمنی هسته‌ای

10

فرابخشی و محیط زیست

ساماندهی بازار انرژی با هدف ایجاد و توسعه و ثبات و کارائی بیشتر

 

3-2.      

طرح‌های کلان ملی

کمیسیون تخصصی انرژی دارای 10 طرح کلان ملی مصوب شورای عالی عتف از 47 طرح کلان ملی مصوب شورا می‌باشد. عناوین آن در جدول زیر آمده است:

 

ردیف

عنوان طرح‌ کلان ملی

1

طرح کلان ملی "طراحی و ساخت توربین گازی 200 کیلوواتی با سیستم تولید همزمان برق و حرارت (

CHP

) برای تولید پراکنده و ذخیره سازی انرژی آن "

2

طرح کلان ملی "کسب دانش فنی بومی سازی و تولید صنعتی خانواده باتری های لیتیومی در کشور"

3

طرح کلان ملی "مدیریت یکپارچه تولید از میدان گازی پارس جنوبی با تکیه بر انتقال و توسعه فناوری در حوزه های صنایع بالا دستی، میان دستی و پایین دستی"

4

طرح کلان "توسعه فن آوری و ساخت توربین های مگاواتی ملی توربین بادی (ساخت نمونه 2مگاواتی)"

5

طرح کلان "بومی سازی و توسعه دانش فنی طراحی و ساخت توربین گاز 25 مگاوات با قابلیت افزایش تا 30 مگاوات و کسب نشان ایرانی"

6

طرح کلان ملی "شبکه هوشمند برق ایران و پیاده سازی طرح نمونه"

7

طرح کلان ملی "طراحی و ساخت سیکلوترون کوچک"

8

طرح کلان ملی "ذخیره‌سازی زیرزمینی نفت و گاز"

9

طرح کلان ملی "طرح کلان ملی توسعه دانش فنی فرآیند تبدیل هیدروژنی نفت خام و باقیمانده های سنگینHRH

10

طرح کلان ملی "ایجاد دانش فنی طراحی وساخت راکتورهای هسته‏ای ملی با قدرت کم"